Okutwaliza awamu, ebintu ebibumbe mu kapiira birina okubumba okuyita mu kibumba ekikwatagana okusobola okulongoosa ekibumbe, ekintu kya kapiira oluvannyuma lw’ebbugumu eringi, puleesa eya waggulu vulcanization, okuva mu kisenge ky’ekibumba oba omusingi gw’ekibumbe kimanyiddwa nnyo nga ekibumbe okufulumya. Okugoba obubi y’emu ku nsonga enkulu eziviirako omutindo gw’ebintu ebikolebwa mu kapiira okukosebwa n’okukosa obulungi bw’okufulumya. Kiyinza okuleeta obulema ng’okukyusakyusa n’okukutuka kw’ebitundu, n’ebimu n’okwonoona ekikuta, ne kireeta obuzibu mu kukola okwa bulijjo. Okusoma ensonga ezitali nnungi ezikosa okuggya ebikuta by’ebintu ebikolebwa mu kapiira kikulu nnyo okukakasa omutindo gw’ebintu, okuziyiza obulema, okuziyiza ebisasiro, n’okutumbula obulungi bw’okufulumya.

1. Ensonga ezikosa okuggya ebikuta by’ebintu ebikolebwa mu kapiira

Okuggya obubi ebikolebwa mu kapiira okusinga kitegeeza nti ekintu bwe kifulumizibwa, tekisobola kugwa bulungi. Kino kiva ku bintu bingi ebifuga, ensonga zino nzibu mu nkolagana ne ndala, era eddaala ly’okufuga n’okwolesebwa lya njawulo, okusinga omuli dizayini y’ebintu bya kapiira, dizayini n’okukola ekibumbe, enkola y’okufulumya, enkola y’okukola, okuddaabiriza ekibumbe, n’ebirala.

1.1 Enkola ya dizayini y’ebintu bya kapiira ku kufulumya ekikuta

Dizayini y’ebintu ebikolebwa mu kapiira ekosa butereevu omulimu gw’okufulumya ebintu, kale dizayini y’ebintu erina okutuukiriza ebisaanyizo by’okuggyamu ebintu mu ngeri ennyangu. Ensonga enkulu ekosa demolding mu dizayini y’ekintu ye demolding slope, okusobola okuggulawo ekibumbe n’okuggyamu ekintu, munda n’ebweru ku ngulu w’ekitundu ekyesimbye eky’okwawula birina okuweebwa omusenyu ogumala ogw’okuggya ekibumbe. Wadde ng’ebintu ebimu birina okuserengeta kw’okuggya ekibumba, omuwendo mutono nnyo, ate ebintu ebimu birina okuserengeta kw’oludda olw’ebweru lwokka, nga tetufaayo ku kuserengeta kw’oludda olw’omunda n’embavu ez’omunda n’okugumiikiriza; Ebintu ebimu tebirina nserengeto n’akatono ekireeta obuzibu mu kuggyawo ekikuta ky’ebintu. Oluvannyuma lw’ekintu okufumbibwa, okukendeera kw’ekisengejjero (centripetal shrinkage) kubaawo olw’okunnyogoga kw’ekintu, ekivaamu empalirizo ennene ekwata ku musingi oba ppini, ekiremesa okuggya ekibumbe. Singa omusenyu gw’okuggya ekibumbe gwongerwako, okuziyiza kuno kuyinza okukendeezebwa ennyo, era obulema ng’okukutuka kw’ekintu olw’obutaba na musenyu nabyo bisobola okwewalibwa. Omusenyu gw’okuggya ekibumbe gukwatagana n’enkula n’obuwanvu bw’ekintu, ebiseera ebisinga gusalibwawo mu ngeri ey’okugezesa, era okusereba kw’ekintu eky’awamu kuli wakati wa 1 ° ~ 3 °.

1.2 Enkola y’okukola ekikuta n’okukola ku kufulumya ekikuta

1.2.1 Enkola ya dizayini y’ekikuta ku kufulumya ekikuta

Ekibumbe kya kapiira kye kimu ku byuma ebikulu eby’okukola ebintu ebikolebwa mu kapiira, omusingi gw’okunyiga ekibumbe gusobola okwawulwamu ekibumbe eky’empiso, ekibumbe ekifa, ekibumbe ekinyiga dizayini kiri okusinziira ku nkula, engeri n’okukozesa ebyetaago by’ekintu, okusinziira ku bikozesebwa bya kapiira bye bimu okukola dizayini y’ebibumbe ebiwerako eby’ebizimbe eby’enjawulo. Ensengeka y’ekibumbe ekwatagana butereevu n’omutindo gw’ebintu, obulungi bw’okufulumya, obuzibu mu kukola ekibumbe n’obulamu bw’okuweereza. N’olwekyo, okunoonyereza ku nteekateeka y’ensengeka y’ebikuta kikulu nnyo. Okusobola okukakasa nti ebintu ebikolebwa mu kapiira birina geometry entuufu n’obutuufu bw’ebipimo ebimu, dizayini y’ensengekera y’ekibumbe erina okugoberera emisingi gino wammanga:

(1) Okukuguka n’okutegeera obugumu, okukendeera n’okukozesa ebyetaago by’ebintu ebikozesebwa mu bintu ebikolebwa mu kapiira.

(2) Kakasa nti ekintu ekyo kikula n’enkula y’ebintu.

(3) Ensengeka y’ekibumbe erina okuba ennyangu era ensaamusaamu, ekifo we kiteekebwa kirina okuba nga kyesigika, okugiteeka n’okugikutula erina okuba ennyangu, era nga nnyangu okukozesa.

(4) Omuwendo gw’ebituli by’ekibumbe gusaanidde, ekirungi mu kukola ebyuma n’okukozesa ekibumbe, era gulina okulowooza ku bulungibwansi bw’okufulumya.

(5) Ekibumbe kirina okuba n’amaanyi n’obugumu ebimala, era nga kifuba okuba ekitono mu nkula, nga kizitowa, kyangu okulongoosa, era nga kikwatagana n’enkola y’okufulumya.

(6) Ekituli ky’ekibumbe kirina okuba ekirungi okutikka n’okuggyamu ekintu, era nga kifuuwa vulcanizing, ekintu kya kapiira kirina okuba ne puleesa emala.

(7) Ekibumbe kirina okuba n’obutuufu obumu, okumaliriza n’ekifo ekituufu eky’okwawulamu, nga kyangu okusala.

(8) Ekibumbe kirina okuba n’ekisenge kya kapiira ekimenyese okusobola okwanguyiza okuyonja.

(9) Enteekateeka y’ekibumbe erina okutuukana n’ensengeka n’omutindo, era efube okulaba ng’ekola ebintu bingi.

Okusinziira ku byetaago by’okukola ekibumbe, kiyinza okulabibwa nti ensonga ezikosa okuggya ekikuta ky’ebintu mulimu okukaluba kw’ekikuta, okuziyiza okuggya ekikuta, enkola y’okufulumya, n’ebirala.

1.2.1.1 Okukaluba kw’ekikuta

Okutwalira awamu ebibumbe bya kapiira bikozesa ebibumbe ebigatta, kale waliwo ebikwatagana ebitaataaganyizibwa oba ebikwatagana ebituli mu bibumbe. Mu nkola y’okufulumya, wansi w’ekikolwa ky’amaanyi ag’okusiba oba puleesa y’empiso, ebitundu by’ekibumbe bitera okukyukakyuka mu ngeri ya laasitiki, era ekibumbe bwe kiggulwawo, okukyukakyuka kuno kujja kuleeta okusikagana wakati w’ebyuma n’ebyuma. Singa elastic rebound eba nnene, era ejja kuleeta empalirizo y’okufulumya wakati wa kapiira n’oludda lw’ekibumbe, kiwaliriza wakati wa fuleemu okufuuka arc, era ekintu kya kapiira kifulumizibwa okuva ku musono gwa fuleemu ogukoona. N’ekyavaamu, okuziyiza okugguka kw’ekibumbe kweyongera, ekivaamu obuzibu mu kuggya ekibumbe, ekivaako ekintu okukutuka, era n’ekibumbe okusasika (ebiseera ebisinga ekintu kiba n’ekintu eky’amagumba ag’ekyuma). N’olwekyo, dizayini y’ekibumbe erina okukakasa nti ebitundu ebibumbe birina obugumu obumala.

1.2.1.2 Okuziyiza okumenya

Ekintu bwe kifuumuulwa, kyetaagisa okuvvuunuka okuziyiza okuggulawo ekibumbe n’okuziyiza okufulumya. Ebisinga obungi ku buzibu bw’omutindo gw’ebintu ebiva ku kufulumya obubi ekikuta bikwatagana ne kino. Obuziyiza bw’okufulumya okusinga buva mu maanyi agakwata ekintu okutuuka ku musingi, omuli empalirizo ereetebwa okukendeera, okufulumya, okusiba n’okusikagana wakati wa kapiira n’ekyuma. Amaanyi gano gagatta oba gagattibwa mu ngeri ez’enjawulo okukosa okufuluma kw’ekintu.

1.2.1.3 Enkola y’okufulumya amazzi

Enkola y’okufulumya ekosa butereevu ekikolwa ky’okufulumya, okutwalira awamu omuggo ogufulumya ekyuma guteekebwa mu kifo ekiri wakati w’ekibumbe, era ekitundu ekisalasala eky’omuggo ogufulumya ekyuma ekisala tekisaana kuba kitono nnyo, okusobola okuziyiza amaanyi agasukkiridde buli kitundu kya yuniti, kyangu okukola ebintu ebigonvu waggulu okumenya oba ebintu ebirina okukyukakyuka kw’amagumba g’ekyuma. Nga okola ebintu ebirina ekifo ekinene n’obuzito obuzito, okusobola okuziyiza okusikagana okuyitiridde okuva ku jamming y’ekikolwa ky’okufulumya oba okubeebalama kw’omuggo ogufulumya, paadi y’ekibumbe erina okubeera n’ekibumbe ekilungamya okuggya ekibumbe ekya mm nga ¢100, oba okusingawo okuteekawo ekibiina ky’omuggo ogufulumya ekibumbe, naye kyetaaga okuba nga kya bbalansi.

1.2.2 Enkola y’okukola ekikuta ku kufulumya ekikuta

Mu nkola y’okukola ekikuta, ekituli, obukaluba bw’okungulu kw’omusingi, n’ekituli ky’okugatta kungulu kw’ekizimbe ekiyingizibwa birina okukeberebwa ennyo, bwe kitaba ekyo kijja kukosa okufulumya ekikuta ky’ekintu. Ekituli wakati w’ekintu ekiyingizibwa n’ekifo we bagatta kinene nnyo, kapiira kalina eby’amazzi nga kibuguma, era kapiira kangu okusika mu kiseera ky’okujjuza ekibumbe, ne kikola ekitangalijja ekinene, ekiziyiza ennyo okuggya ekibumbe n’okulabika kw’ekintu. Okugatta ku ekyo, ku bintu ebirina ebisenge ebigonvu ebirina ebituli ebizito, bwe bifulumizibwa, ekizimbulukusa kikolebwa ku ngulu w’ekitundu n’omusingi, ekivaamu obuzibu mu kuggyawo ekibumbe. N’olwekyo, ekibumbe bwe kikolebwa, omusingi gulina okuba n’ebituli ebituufu ebiyingiza empewo oba ku ngulu kw’omusingi kuba kukaluba (nga tekukosa mutindo gwa kintu), ekiyamba okufulumya ekikuta.

1.3 Enkola y’ebipimo by’enkola y’okufulumya ku kufulumya ekikuta

Ebipimo by’enkola y’okufulumya bikwatagana n’obulema bw’omutindo gw’ebintu, nga mu bino puleesa y’empiso, puleesa y’okukwata, ebbugumu ly’okukola vulcanization, ebirimu glue, obudde bw’okuwunyiriza, n’ebirala birina kinene kye bikola ku demolding. Puleesa y’empiso bw’eba waggulu nnyo, kijja kuleeta okukyukakyuka kwa laasitiki kw’ebitundu by’ekibumbe era kireete empalirizo y’okufulumya. Singa obudde bw’okukwata buba buwanvu nnyo, puleesa mu kisenge ky’ekibumbe yeeyongera, ekijja okuvaako empalirizo y’okusala n’okunyigirizibwa kw’okutunula kwa molekyu okweyongera. Mu kiseera kye kimu, empalirizo y’empiso ya puleesa y’okukwata eba waggulu nnyo ate ng’obudde buwanvu nnyo, ekijja n’okuleeta okujjuza kw’enkola, okuvaamu okunyigirizibwa okunene okw’omunda, era n’okuleeta okukyukakyuka kw’ebitundu by’ekibumbe oba okumasamasa wakati w’ebitundu by’okugatta, ekifuula okuggya ekibumbe okukaluba. Vulcanization bbugumu, rubber content rate, vulcanization time bikwatagana n’okukendeera kwa rubber, vulcanized rubber kyangu okufulumya okudda ku original phenomenon ku bbugumu erya waggulu, omuwendo omunene okukendeera kwa rubber oluvannyuma vulcanization, vice versa, okukendeera okutono. Omuwendo gw’ebirungo ebipiira gye gukoma okuba omunene, okukendeera gye kukoma okuba okunene, ebipimo gye bikoma okuba wansi, okukendeera gye kukoma okuba okutono, obudde bw’okusalako gye bukoma okuba obuwanvu, diguli y’okusalasala gy’ekoma okuba ennene, omuwendo gw’okukendeera okutono, ekiseera ekitono eky’okusalako, ekiseera ekitono eky’okusalasala, omuwendo gw’okukendeera guba munene, ate omuwendo gw’okukendeera guba munene mu nkola, the omuwendo gw’okukendeera munene mu under-vulcanization oba per-vulcanization, ate omuwendo gw’okukendeera ogusinga obutono guba munene ku kifo kyokka eky’okukendeera, era amaanyi agakwata ekibumbe ekirina complex core n’ensengekera y’okuyingiza nayo manene, ekitayamba ku demolding y’ekintu.

1.4 Enkola y’okukola ku kufulumya ekikuta

Pair y’ebibumbe ebitegekeddwa obulungi, gamba ng’okukozesa ekintu kya kapiira kye kimu n’okukozesa enkola y’emu okutambula, olw’obukugu n’enkola ez’enjawulo ez’omukozi, ekikolwa ky’okufulumya ekifunibwa nakyo kya njawulo. N’olwekyo, kyetaagisa okumanyiira n’okukuguka mu nkola y’okuggya ekikuta ky’ekintu ekyo okusobola okufuna empeera ennungi ey’okuggya ekikuta. Wano waliwo enkola ntono entuufu ez’okufulumya:

(1) Okuggya ekibumbe mu ngalo y’emu ku nkola ezikolebwa mu kapiira okuggya ebintu mu kisenge ky’ekibumba n’omusingi gw’ekibumba, ekisaanira ebitundu ebitono eby’enjawulo n’ebintu ebikolebwa mu kapiira ebirina obugumu obw’amaanyi.

(2) Mechanical demolding esinga kukozesebwa ku injection molding moulds, die-casting molds n’ebintu ebirala ebinene ebya kapiira.

(3) Air demolding kwe kukozesa empewo enyigirizibwa oba vacuum suction cup okuggyamu ebintu, ekisinga obunene kye: okwanguyiza ensengeka y’ekibumbe, okukendeeza ku budde bw’okuggulawo n’okuggalawo, okukendeeza ku maanyi g’abakozi, n’okulongoosa obulungi bw’okufulumya.

(4) Deformation demolding okusinga kwe kukozesa elasticity n’okuwanvuwa okulungi okwa kapiira, nga tukozesa forced compression oba elongation deformation, okusobola okufuna demolding effect.

(5) Mold core demolding kwe kukoona oba okunyiga ebweru center mold core nga demolding, n’oluvannyuma okuggulawo mold oku demold, ekiyamba okukakasa omutindo gw’ekintu n’ekikolwa demolding.

(6) Insert demolding esaanira ebisingawo ebizibu oba ebintu ebirina inserts.

1.5 Enkola y’okulabirira ekikuta ku kufulumya ekikuta

Ebibumbe bibiri ebirina ensengeka ensaamusaamu, okusobola okwongera ku bulamu bwayo obw’okuweereza n’okukakasa omutindo gw’ebintu, ng’oggyeeko okukozesa n’obwegendereza, olina n’okufaayo ku ndabirira y’ebikuta. Oluvannyuma lw’okukozesa ekibumbe, ebintu bino wammanga birina okukeberebwa:

(1) Oba ekibumbe kifuuse ekifu naddala ekituli ky’ekibumbe oba fuleemu y’ekibumbe. Oluvannyuma lw’ekibumbe okukyukakyuka, tekiyamba kuggya kibumbe kya bikolebwa mu kapiira nga biriko amagumba g’ekyuma oba nga bikaluba nnyo.

(2) Oba waliwo okusumulula n’okusika enviiri mu kitundu ky’okugatta. Wajja kubaawo ebituli n’obubonero ng’ekibumbe kisumuluddwa era nga kisimbuddwa, era oluvannyuma lw’okusika ekintu kya kapiira, kizibu okufulumya ekibumbe, n’okutuuka n’okukutula ekintu.

(3) Oba ekifo we bateeka mu kifo kyesigika. Okutwalira awamu ekituli ky’ekibumbe kikolebwa mu bifaananyi ebingi ebiteekeddwa wamu, era okuteekebwa mu kifo ekikyamu kijja kuleeta ebituli oba okukyukakyuka kw’ekibumbe.

(4) Oba kungulu kw’ekituli ky’ekibumbe kuweweevu era embeera y’obucaafu eri etya. Oluvannyuma lw’ekituli ky’ekibumba okufuuse enfuufu oba okufuuka ekivundu, okusikagana okunene kujja kukolebwa mu nkola y’okuggya ekibumbe, ekitayamba kuggya kibumba ky’ekintu.

(5) Oba ebikozesebwa ebikwatagana ebitambula n’ebifulumya mu kibumba biwedde.

Bwe wabaawo ebizibu ebyo waggulu, ekikuta kisaana okuddaabirizibwa, okuyonjebwa, obutafuuka busagwa n’ebirala.

2 Okwegendereza

Waggulu yeekenneenya enkola y’ensonga ez’enjawulo ku kuggya ekibumbe ky’ebintu, era ne kiteeka mu maaso ebipimo ebikwatagana eby’okuziyiza buli nsonga ekwata. Ebikulu ebikolebwa okwewala okufulumya obubi ekikuta bisobola okufumbirwa okutuuka ku:

(1) Ensengeka y’ebintu nnyangu okugoba, era wandibaddewo okusereba okumala okugogola.

(2) Ensengeka y’ekibumbe ntuufu, era obugumu bw’ekibumbe bulongoosebwa nga bwe kisoboka.

(3) Okusalawo mu ngeri entuufu ebipimo by’enkola y’okufulumya.

(4) Okulongoosa omutindo gw’emirimu gy’abakozi.

(5) Faayo ku ndabirira y’ekikuta.

(6) Kendeeza ku kusikagana era kozesa ekirungo ekituufu ekifulumya ekikuta.

(7) Londa ensengekera ya viscosity ensaamusaamu era etuukirawo.