I. फेण आशिल्ल्या रबराच्या उत्पादनांची नियाळ

स्पंजसारक्या रबराच्या पोरस संरचनेचीं उत्पादनां मेळोवपाखातीर रबर हें मुळावें पदार्थ वापरून भौतिक वा रसायनीक फेण तयार करपाचे पद्दतीन फेण रबराचीं उत्पादनां तयार करतात. मोटारीचें दार आनी जनेलां सील, कुशनिंग पॅड, इमारत बांदकाम गॅसकेट, भूंयकांपी साहित्य, खेळां संरक्षण सुविधा आदी वेगवेगळ्या उत्पादन उद्देगांत ह्या तंत्रज्ञानाचे व्हड प्रमाणांत उपेग जाला.

१、फेणयुक्त रबराची संकल्पना

फेणयुक्त रबर अशें म्हण्टात ताका रबर फेण तयार करप तंत्रज्ञान अशेंय सगळेकडेन वळखतात, रबराचेर उपचार करपाखातीर विशिश्ट फेण तयार करपी द्रव्याचो उपेग करतात, जाका लागून रबराक प्रक्रिया साधनाची खाशेली कार्यक्षमताय आसता. सद्याच्या उत्पादन मळार हें तंत्रज्ञान चड प्रमाणांत वापरतात, ही ह्या पांवड्यार उत्पादन कामाची सगळ्यांत चड प्रमाणांत वापरांत आशिल्ली पद्दत आसा.

2、फेनयुक्त रबर उत्पादांचें वर्गीकरण

फेणीयुक्त रबराचीं उत्पादनां सद्या उत्पादन मळार चड वापरांत आशिल्लीं उत्पादनां आसून, छिद्रांप्रमाण ताचे दोन तरांचे सूक्ष्मछिद्रयुक्त रचणूक आनी पोरस संरचनेचे विभाग करूं येतात. आनी सूक्ष्मछिद्रयुक्त संरचनेचे वेगवेगळे फेण येवपी पदार्थ आनी सतत फेण येवपी पदार्थ अशे विभाग करूं येतात. रबराच्या कच्चे मालाचे प्रमाण सैमीक रबर फेण तयार करपी उत्पादनां, आयसोप्रीन फेण तयार करपी उत्पादनां, एसबीआर फेण तयार करपी उत्पादनां, इथिलीन प्रोपिलीन रबर फेण तयार करपी उत्पादनां आदी अशे तरेन ह्या उत्पादनांत विभागूं येतात.

दुसरें, विश्लेशणा वांगडा फेण रबर उत्पाद

सद्याच्या समाजांत फेण आशिल्ल्या रबराच्या उत्पादनांचो चडांत चड वापर जाता, ताची उत्पादन आनी उत्पादन प्रक्रिया आनी उश्णताय प्लास्टीक फेण तयार करपांत संवसारीक फरक आसा, तातूंत वल्कनायझेशन क्रॉस-लिंकिंग गती आनी फेण तयार करपी पदार्थाच्या विघटनाची गती समस्या जुळटा. म्हणल्यार एक रबर पदार्थ यशस्वी फेण काडपावांगडाच क्रॉस-लिंकिंग गतीवांगडा रबर पदार्थांची वल्कनीकरण प्रक्रिया आनी फुंकपी द्रव्याचें विघटन जेन्ना तत्व मुळाव्यान सारकें आसता तेन्ना जाता, ते वायू विस्तार वण्टीचो विस्तार आसतात आनी ताका अनुरूप प्रतिकार प्रक्रिया तयार करतात.

१、मुखेल साहित्याची निवड

उत्पादन प्रक्रियेंत, चड करून शास्त्रीय रबर कुडीचीं साहित्यां निवडपाक उत्पादनाचे विशिश्ट उद्दिश्ट जाय पडटात, हे पदार्थ मोव, मध्यम बळगें, सैमीक रबर उत्पादनांची बरी प्रमाणांत लवचीकता निवडपाक, पूण उत्पादनाची गरज भागोवपाखातीर कांय कृत्रीम रबर निवडपाकय गरज आसता. तेल प्रतिरोधक फेण उत्पादनां तयार करपाखातीर वाजवी शास्त्रीय नायट्रायल रबर वेंचपाची गरज सोडून, ​​पूण निओप्रीनाच्या प्रमाणाचें आनी संबंदाचें विश्लेशण करपाखातीर आनी कांय खाशेल्या उत्पादनांची गरज भागोवपाखातीर लेगीत दोन वा चड प्रकारचें रबर आनी फॉर्म वापरूं येता.

2、फेन करपी एजंटाची निवड

फेण तयार करपी रबराच्या पुराय उत्पादनांत फेण तयार करपी द्रव्य हो सगळ्यांत म्हत्वाचो दुवो आसून ताची निवड कामाच्या कार्यक्षमताय आनी दर्ज्याकडेन लागींचो संबंदीत आसता. सादारणपणान फेण तयार करपी उत्पादनांची बरी कार्यक्षमताय शास्त्रीय आनी वाजवी फेण तयार करपी द्रव्य, आनी फेण तयार करपी द्रव्याचें प्रमाण, सद्याची समाजीक उदरगतीची गरज भागोवपाखातीर पद्दतींचो वापर करचो पडटा. सद्या फुगपी द्रव्यांत मुखेलपणान कार्बनी फुंकपी द्रव्य आनी अकार्बनी उडयपी द्रव्य दोन आसतात. अकार्बनी उडयपी द्रव्याचो मुखेलपणान सोडियम बायकार्बोनेट, अमोनियम बायकार्बोनेट, युरिया आदीचो उल्लेख जाता.ह्या फुंकपी द्रव्यांचो फायदो वेगान विघटनाची गती आनी उपेगांत उणें तापमान आसता, सैध्दांतिक नदरेन ताची फेण तयार करपाची कार्यक्षमतायय बरी आसता. उपेगांत ह्या तंत्रज्ञानान तयार जाल्लो वायू मुखेलपणान कार्बन डाय-ऑक्सायड आनी अमोनिया आदी आशिल्ल्यान ह्या वायूच्या आशिल्ल्यान रबर संरचनेचो पारगम्यता गुणांक व्हड जाता, बंद बुराक आशिल्लो फेण रबर तयार करप कठीण जाता, फेण रबराचें उत्पादन उण्या दर्जाचें, उणें शक्त, संकुचन, विकृतीकरण करपाक सोंपें, देखून कामांत एकटोच वापरप अत्यंत सोंपें आसता आनी सादारणपणान ताचो उपेग एक म्हणून करूं येता वापरपाक फेण तयार करपी द्रव्य.

सद्याचें काम, आमी सादारणपणान वापरिल्लें फेण तयार करपी द्रव्य मुखेलपणान नायट्रोजन डायकार्बोनामायड, नायट्रोसो, डायबेन्झोसल्फोनील हायड्राझायड ईथर, आदी आसता.. ह्या पदार्थांच्या उपेगांत ताच्या विघटन तापमानांत सुमार 200 ° से विघटन खूब उणें जाता, तयार जावपी वायूचें उश्णताय विघटनांत मुखेलपणान नायट्रोजन, कार्बन डाय-ऑक्सायड, अमोनिया आदी आसतात, हे वायू फकत विखारी नाशिल्ले, वास नाशिल्लीं न्हय आनी पर्यावरणाक प्रदुशण करिनात, रंग बदलना असो फायदो लेगीत आसता. फेण तयार करपी द्रव्यान तयार केल्ल्या रबराच्या फेणाच्या उत्पादनांचो छिद्र आकार चड आसता आनी संकोचन दरय चड आसता; फेण तयार करपी द्रव्य वापरतना सहाय्यक फेण करपी द्रव्यांत स्टीयरिक आम्ल, अॅल्युम आदी आसतात, जाका लागून फेण तयार करपी द्रव्याचें विघटन तापमान घालतकच १३०~१५० सॅ.

३, वल्केनायझेशन प्रणालीची निवड

फेण तयार करपाच्या उत्पादनांच्या संशोधन प्रक्रियेंत वल्कॅनायझेशन पद्दत खूब म्हत्वाची आसता, सगळ्यांत पयलीं व्हल्कनीकरण पद्दत आनी फेण तयार करपाची पद्दत हांची जुळोवणी ही फेण तयार करपी उत्पादनांची बरी कामगिरी करपाची कळ आसा काय ना. रबराक येसस्वीपणान फेण तयार करूं येता, सगळ्यांत म्हत्वाची गजाल म्हळ्यार रबराची वल्कनीकरण प्रक्रिया आनी फेण तयार करपी पदार्थाची विघटन प्रक्रिया मुळाव्यान समन्वयीत आसूंक जाय, वा मात्सो फुडें आशिल्ल्या फेणाच्या काळापरस गंधकाचो वेळ. देखून व्हल्कनीकरण पद्दत निवडल्या उपरांत फेण तयार करपाची पद्दत ताचेकडेन जुळोवपाखातीर समायोजीत करची वा फेण तयार करपाची पद्दत निवडल्या उपरांत ताचेकडेन जुळोवपाखातीर वल्केनायझेशन पद्दत समायोजीत करची.

4、मजबुती भरपी निवड

कार्बन ब्लॅक, सिलिका आनी हेर मजबुती करपी पदार्थांक लागून फेण आशिल्ल्या रबराच्या उत्पादनांची घटसाण आनी ताठरपण वाडूंक शकता, कॅल्शियम कार्बोनेट, माती आनी हेर भरपी पदार्थ फावो त्या प्रमाणांत घालून रबराची प्रक्रिया कार्यक्षमताय वाडोवंक शकता आनी खर्च उणो करूं येता. कार्बन ब्लॅक अर्द प्रबलीत एफईएफ आनी एसआरएफ कार्बन ब्लॅक निवडचो, फिलर हलको कॅल्शियम कार्बोनेट, माती आदी निवडचो, प्रमाण चड आसूंक फावना, चड बरें जाल्यार 20 ते 40 प्रती.

5、प्लास्टिसायझराची निवड

प्लास्टिसायझराची गरज अशीं: बरो प्लास्टिसायझिंग परिणाम, उणो डोस, जलद शोशण दर, रबराक बरी सुसंगती, ल्हान अस्थिरताय, स्थलांतर ना, विखारी नाशिल्ले, वास नाशिल्लो, सवाय आनी मेळोवपाक सोंपें. प्लास्टिसायझरान संयुगकारक पदार्थाचें प्रसारण, रबर मिश्रणाची प्रक्रिया करपाची तांक आनी मोल्डिंग हातूंत सुदारणा करूं येता. फेण रबर उत्पाद जातूंत चड फेण गुणकाची गरज आसता, तातूंत प्लास्टिसायझर घालपाचें सामान्य प्रमाण चड आसता, आनी रबर प्लास्टिसायझराकडेन बरी सुसंगती निवडात.

6、अँटीऑक्सिडेंटाची निवड

पोरस रबराचीं उत्पादनां पोरस संरचनेखातीर, पृश्ठभाग व्हड आसता, तुळेन पिरायेंत येवपाक सोंपें आसता, अँटीऑक्सिडेंटांवांगडा जोडचे पडटात. अँटीऑक्सिडेंट वेंचपाचें तत्व हें दोनूय बरे अँटी-एजिंग परिणाम आसता, पूण फेण तयार करपी पदार्थाच्या विघटनाचेरूय ताचो परिणाम जायना. 4010, 264, एमबी आनी हेर अँटीऑक्सिडेंट, सामान्य रबर उत्पादनां परस चड प्रमाण निवडूंक शकता.

७, रबर फेण तयार करपाचें तत्व

रबर स्पंजाचे घन रबर फेण तयार करप, तत्व म्हळ्यार वेंचून काडिल्ल्या रबरांत फेण करपी द्रव्य घालप वा फेण तयार करपी द्रव्य परतून घालप, वाल्क सोडपाखातीर फेण तयार करपी पदार्थाचें विघटन वल्कॅनायझेशन तापमानांत, रबराच्या भोंवतणीं बुडबुडो बुराक तयार करप 'म्हळ्यार रबराच्या विस्ताराक लागून स्पंज तयार जाता.

बुडबुड्याच्या छिद्राची रचणूक थारावपी आनी ताचेर परिणाम करपी मुखेल घटक अशे आसात- फुंकपी घटक वायूचें प्रमाण, रबरांतलो वायू प्रसारणाचो दर, रबराची चिकटपणा आनी वल्कनीकरणाची गती, तातूंत सगळ्यांत म्हत्वाचो घटक म्हळ्यार उडयपी एजंट वायूचें प्रमाण, वायू निर्माण करपाची गती आनी रबराच्या वल्कनीकरणाचो वेग हांचे जुळोवणी.

रबराचीं बरीं उत्पादनां तयार करपाखातीर फुंकपी एजंट जाती आनी रबराच्या वल्केनायझेशन प्रणालीची निवड करप हें मुखेल. दोन विशिश्ट पद्दती आसात: १.

पयलीं वल्कनीकरण तापमानाप्रमाण विघटन तापमान आनी फावो तें उडयपी द्रव्य वेंचपाखातीर आनी मागीर वल्कनीकरण तापमानांतल्या उडयपी द्रव्याच्या विघटन गतीप्रमाण रबराची वल्कनीकरण गती समायोजीत करपाखातीर, जशे की उशीराचो प्रवर्तक आनी हेर प्रवर्तक आनी वल्कनीकरण पद्दत वापरप, वल्कनीकरणाची गती समायोजीत करपाखातीर प्रवर्तकाचें प्रमाण समायोजीत करपाखातीर वापरूं येता.

दुसरें, फेणाच्यो जाती आनी फावो त्या कणांचो आकार निवडीप्रमाण वल्कनीकरणाची गती थारावपाखातीर वल्कनीकरण पद्दतीच्या बाबतींत. फुंकपी द्रव्याचो कणांचो आकारय हो फुंकपी द्रव्याचो विघटन गती थारावपाक एक म्हत्वाचो घटक. कणांचो आकार उणो जाता, कणांचो विशिश्ट पृश्ठभाग वाडटा, उश्णताय हस्तांतरण कार्यक्षमताय वाडटा आनी विघटनाची गती वाडटा, देखून फुंकपी द्रव्याचो विघटन गती आनी रबराच्या वल्कनीकरण गती हांचेमदलो समतोल फुंकपी द्रव्याचो फावो तो कण आकार वेंचून काडूंक मेळटा.

तीन, प्रक्रिया तंत्रज्ञान

1、प्लास्टिसीकरण करप

कच्च्या रबराचें प्लास्टीकीकरण करपाचें सार म्हळ्यार रबराची स्थूल आणवीय साखळी मोडून नश्ट करप. रबराची प्लास्टिसिटी सुदारची, जाका लागून संयुगकारक पदार्थाची भरसण आनी मिश्रण प्रक्रिया करप सोंपें जाता. फेण रबराचीं उत्पादनां तयार करतना रबराची प्लास्टिसिटी जितली बरी आसता, तितलेच एकसारके फुगडे बुराक, ल्हान घनताय आनी ल्हान संकोचन दर आशिल्लीं उत्पादनां तयार करप सोंपें जाता. देखून कच्च्या रबराचें पुराय प्लास्टीकीकरण करचें पडटा.

२、साठवण करप

रबर भरसल्या उपरांत तो फावो तो वेळ, सादारणपणान २~४h, दवरचो पडटा, जाका लागून रबराच्या मिश्रणांत वेगवेगळे संयुग पुरायपणान शिंपडटात. रबरांतले संयुग जितले एकसारके शिंपडटात तितलेच उत्पादनाच्या आकाराची स्थिरताय, पृश्ठाची गुळगुळीतताय आनी फुगड्यांची एकसारकीपण चड बरी जाता.

3、तापमान

रबराचो फेण तापमानाक खूब संवेदनशील आसता. एकाच रबर पदार्थाचे वेगवेगळ्या तापमानांत वेगवेगळे फेणाचे परिणाम जातात. फेण तयार करपाची पद्दत आनी वल्कनीकरण पद्दत तापमानाक वेगवेगळी संवेदनशील आशिल्ल्यान वल्कनीकरण तापमानांत बदल केल्यार वल्कनीकरण प्रणालीची फेण तयार करपाचे पद्दतीकडेन जुळोवपाची समस्या परतून समायोजीत जातली.

४、निर्माण करप

फेणयुक्त रबर उत्पादनांची मोल्डिंग पद्दत अशीं: बाह्य निर्गमन मोल्डिंग, मोल्डिंग, सपाट मोल्डिंग आदी ईपीडीएम फेणयुक्त उत्पादनां चड करून बाह्य निर्गमन मोल्डिंगांत वापरतात आनी एनबीआर चड करून मोल्डिंगांत वापरतात.