هۆکارەکانی کاریگەری لەسەر ئەدای پلەی گەرمی نزم لە لاستیکەکانی ئیتیلێن پرۆپیلین

بە پێچەوانەی پلاستیکە گەرمییەکان، ئیلاستۆمەرەکان بە شێوەیەکی گشتی لە مەودای پلەی گەرمی بەرفراوان و بە شێوەیەکی بەرچاو لە سەرووی پلەی گەرمی گواستنەوەی شووشەییانەوە (Tg) بەکاردەهێنرێن. سوودەکانی ئیلاستیۆمەکان بە بەراورد بە پلاستیکەکانی گەرمی توانای گەڕانەوەیانە بۆ نزیکەی تەواو لە دۆخی کێشکردن (لاستیکی بەرز)، هەروەها لاستیکی گشتگیر و ڕەقبوونی کەم و تایبەتمەندی کەمی مۆدیولوسیان. کاتێک ئیلاستیۆمەکان لە خوار پلەی گەرمی ژوورەوە بەکاردەهێنرێن، زیادبوونی ڕەقیی و زیادبوونی مۆدیول و کەمبوونەوەی لاستیکی نیشان دەدەن. کاتێک ئیلاستیۆمەکان لە خوار پلەی گەرمی ژوورەوە بەکاردەهێنرێن، مەیلی زیادبوونی ڕەقیی، زیادبوونی مۆدیول، کەمبوونەوەی لاستیکی (کێشانی کەم) و دانانی پاڵەپەستۆ بۆ زیادبوون هەیە. بەپێی کێشەی ئیلاستیمێرەکە، دوو دیاردە دەتوانن لە یەک کاتدا ڕوو بدەن - ڕەقبوونی شووشە و کریستاڵبوونی بەشەکی - CR، EPDM، NR هەندێک نموونەی ئیلاستۆمەرەکانن کە کریستاڵبوون پیشان دەدەن.

1. تێڕوانینێکی گشتی بۆ تاقیکردنەوەی پلەی گەرمی نزم

شکاوی، شێواندنی هەمیشەیی پاڵەپەستۆ، پاشەکشە، ڕەقبوونەوە و ڕەقبوونەوەی بەستوو بۆ چەندین ساڵە بەکاردەهێنرێن بە مەبەستی تایبەتمەندکردنی تایبەتمەندیەکانی پۆلیمر لە پلەی گەرمی نزمدا. شلبوونەوەی فشاری پەستانی تاڕادەیەک نوێیە و گرنگی بە دیاریکردنی هێزی مۆرکردنی ماددەیەک دەدات لە ماوەی کاتێکدا لە ژێر بارودۆخی ژینگەیی جیاوازدا.

2. پلەی گەرمی شکاوی

ASTM D 2137 پلەی گەرمی شکاوی وەک نزمترین پلەی گەرمی پێناسە دەکات کە لاستیکی ڤولکان کراو لە ژێر بارودۆخی کاریگەری دیاریکراودا شکاندن یان پچڕان نیشان نادات. پێنج نمونەی لاستیک کە شێوەی پێشوەختە دیاری کراوە ئامادە دەکرێن، دەخرێنە ژوورێک یان ناوەندێکی شلەوە، دەخرێنە ژێر پلەی گەرمییەکی دیاریکراو بۆ ماوەی 3±0.5 خولەک، و پاشان خێرایی کاریگەری 2.0±0.2م/چرکەیان پێدەدرێت. نمونەکان لادەبرێن و تاقیکردنەوەی کاریگەری یان پچڕانیان بۆ دەکرێت. نمونەکە لادەبرێت و پشکنینی بۆ دەکرێت بۆ کاریگەری یان شکان، هەموو ئەمانە بەبێ زیان. تاقیکردنەوەکە تا پلەی گەرمی شکاوی دووبارەکرایەوە - نزمترین پلەی گەرمی کە هیچ شکانێکی تێدا نەدۆزرایەوە زۆر نزیک بوو لە 1 پلەی سەدی.

3. سێتی پاڵەپەستۆی پلەی گەرمی نزم و ڕەقکردنەوەی پلەی گەرمی نزم

ڕێکاری تاقیکردنەوە بۆ کۆمەڵەی پاڵەپەستۆی پلەی گەرمی نزم زۆر نزیکە لەوەی بۆ کۆمەڵەی پاڵەپەستۆی ستاندارد، تەنها ئەوە نەبێت کە پلەی گەرمی بە هەندێک شێوازی وزە کۆنتڕۆڵ دەکرێت، وەک سەهۆڵی وشک، نایترۆجینی شل، یان ڕێگەی میکانیکی، و بەهاکە لە نێوان ± 1 پلەی سەدی پلەی گەرمی پێشوەختە دانراوە. هەروەها دوای وەرگرتنەوەی لە جێگیرکەرەکە، نمونەکە لە پلەی گەرمی نزمدا دادەنرێت و بە تیرەی ٢٩ ملم و ئەستووری ١٢.٥ ملم قاڵب دەکرێت. کۆمەڵەی پاڵەپەستۆی پلەی گەرمی نزم ڕێگەیەکی ناڕاستەوخۆیە بۆ مۆرکردنی بەکارهێنانی ئەو پێکهاتەیەی کە باسی لێوە دەکرێت. شلکردنەوەی فشاری پاڵەپەستۆ ڕێگەی ڕاستەوخۆیە و دواتر باسی دەکرێت. هەروەها ڕەقبوونەوەی پلەی گەرمی نزم بەزۆری بە بەکارهێنانی نمونەی کۆمەڵەی پاڵەپەستۆی ڤولکانیزەکراو (29 ملم x 12.5 ملم) دیاری دەکرێت، بەڵام دووبارە تاقیدەکرێتەوە لە کۆنترۆڵی پلەی گەرمی نزمدا، کە هەمان ئەوەیە بۆ کۆمەڵەی پاڵەپەستۆ، و پاشان دووبارە لە هەمان پلەی گەرمی پلەی گەرمی دانراویان. ڕەقبوونەوە و کۆمەڵەی پاڵەپەستۆی پلەی گەرمی نزم ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەرە بەهۆی ساردبوونەوە، بەڵام هەروەها مەیلی پۆلیمرەکە بۆ کریستاڵبوون، لەگەڵ ڕێژەی کریستاڵبوون وابەستەی پلەی گەرمی، بۆ نموونە، CR خێراترین کریستاڵ دەبێت لە دەوروبەری -10 پلەی سەدی، و پاشان لە پلەی گەرمی نزمتردا کەم دەبێتەوە، بە شێوەیەکی سەرەکی بەهۆی بێ جووڵەی بەشەکانی زنجیرەی پۆلیمرەکان (زنجیرە گەردیلەیەکان پێشتر بەستوو دەبن ڕێکخستنەوەی).

4. ڕەقبوونەوەی پلەی گەرمی نزم لە گێهمان

ASTM D 1053 شێوازی ڕەقبوونەوەی پلەی گەرمی نزم بەم شێوەیە باس دەکات: زنجیرەیەک نمونەی پۆلیمرە لاستیکییەکان بە شێوەیەکی جێگیر بە وایەرێکەوە بەستراوەتەوە کە نەگۆڕێکی پێچاوپێچی ناسراوی هەیە، و کۆتاییەکەی تری وایەرەکە بەستراوەتەوە بە سەری پێچاوپێچەوە کە توانای ئەوەی هەیە ڕێگە بە پێچانی وایەرەکە بدات. نمونەکان لە ناوەندێکی گواستنەوەی گەرمیدا لە پلەی گەرمییەکی دیاریکراو لە خوار ئاساییەوە نوقم دەکرێن، لەو کاتەدا سەری پێچاوپێچەکە بە ڕێژەی ١٨٠ پلە دەپێچرێتەوە، پاشان نمونەکان بە ڕێژەیەک (کەمتر لە ١٨٠ پلە) دەپێچرێتەوە کە وابەستەی پێچەوانەی نەرمی و ڕەقبوونی نمونەکە. پاشان بڕی گۆنۆمێتەر بەکاربهێنە بۆ دیاریکردنی بڕی پێچانی نمونە و گۆشەی پێچان و ڕەقیی مادەی لاستیک. لەم خاڵەدا پلەی گەرمی سیستەمەکە وردە وردە بەرز دەبێتەوە، و پڵۆتێکی گۆشەی پێچان بەرامبەر پلەی گەرمی بەدەست دێت. ئەو پلەکانی گەرمی کە مۆدیولەکە دەگاتە T2، T10 و T100 بەزۆری وەک یەکسان بە بەهای مۆدیولەکە لە پلەی گەرمی ژووردا تۆمار دەکرێن.

5. پاشەکشەی پلەی گەرمی نزم (تاقیکردنەوەی TR)

تاقیکردنەوەی TR بۆ هەڵسەنگاندنی توانای نمونەیەک لە دۆخی کێشکردندا بەکاردەهێنرێت کاتێک شێواندنی هەمیشەیی پەستانی و شلبوونەوەی فشاری پەستانی کە بە فشاری پەستان دیاری کراوە بەکاردەهێنرێت بۆ دیاریکردنی کاریگەرییەکانی پلەی گەرمی نزم. وەک پێشتر باسمان کرد، زۆرێک لە پۆلیمرەکانی وەک NR و PVC لە پلەی گەرمی نزمدا کریستاڵ دەبن، بەڵام کشانیش دەتوانێت کریستاڵ بێت، ئەمەش دەبێتە هۆی هۆکاری زیادە کاتێک سەیری تایبەتمەندی پلەی گەرمی نزم دەکەین. بۆ بەکارهێنانی هەڵسەنگاندن وەکو هەڵپەساردنی ئیگزۆز، TR لە ژێر گرژیدا زۆر گونجاوە و زۆر بەکاردەهێنرێت. لەم تاقیکردنەوەدا، نمونەکە درێژ دەکرێتەوە (زۆرجار بە ڕێژەی 50% یان 100%) و لە دۆخی درێژبوونەوەدا بەستراوەتەوە. نمونەکە ئازاد دەکرێت، لەو کاتەدا پلەی گەرمی بە ڕێژەیەکی دیاریکراو بەرز دەکرێتەوە بۆ پێوانەکردنی چاکبوونەوەی نمونەکە، درێژی بچووکبوونەوەکە دەپێورێت و درێژبوونەوەی تۆمار دەکرێت. ئەو پلەکانی گەرمی کە نمونەکە بە ڕێژەی 10%، 30%، 50% و 70% بچووک دەبێتەوە بەزۆری وەک TR10، TR30، TR50 و TR70 ئاماژەی پێدەکرێت. TR10 پەیوەندی بە پلەی گەرمی شکاوییەوە هەیە؛ TR70 پەیوەندی بە شێواندنی هەمیشەیی نمونەکە لە پاڵەپەستۆی پلەی گەرمی نزمدا هەیە؛ و جیاوازی نێوان TR10 و TR70 بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی کریستاڵبوونی نمونەکە (هەرچەندە جیاوازییەکە زیاتر بێت، مەیلی کریستاڵبوون زیاترە).

6 . شلکردنەوەی فشاری پاڵەپەستۆی پلەی گەرمی نزم (CSR)

دەتوانرێت تاقیکردنەوەی CSR بەکاربهێنرێت بۆ پێشبینیکردن سەبارەت بە کارایی و تەمەنی کەرەستەی مۆرکردن. کاتێک پێکهاتەیەکی ئیلاستیکی شێواندنی بەردەوامی پێدەدرێت، هێزێکی تێکەڵاو دروست دەبێت و توانای مادەکە بۆ پاراستنی ئەم هێزە لە مەودای ژینگەیی دیاریکراودا توانای مۆرکردنی دەپێوێت. هەردوو میکانیزمی فیزیایی و کیمیایی بەشدارن لە شلبوونەوەی فشار، بە پشتبەستن بە کات و پلەی گەرمی، هۆکارێک زاڵ دەبێت، شلبوونەوەی فیزیایی لە پلەی گەرمی نزمدا بەدی دەکرێت، ڕاستەوخۆ دوای فشارێکی دیاریکراو، ئەمەش دەبێتە هۆی ڕێکخستنەوەی زنجیرەکان و گۆڕانکاری لە ڕووی لاستیک-پڕکەرەوە و پڕکەرەوە-پڕکەرەوە، هەروەها شلبوونەوەی سیستەمی لابردنی فشار دەگەڕێتەوە. لە پلەی گەرمی بەرزتردا پێکهاتەی کیمیایی ڕێژەی شلبوونەوە دیاری دەکات، کاتێک پرۆسە فیزیاییەکان لە ئێستاوە بچووکن و شلبوونەوەی کیمیاییەکە گەڕانەوەی نییە، ئەمەش دەبێتە هۆی شکاندنی زنجیرەکان و کارلێکەکانی پەیوەندی بڕبڕەیی. خولگەی پلەی گەرمی یان بەرزبوونەوەی لەناکاوی پلەی گەرمی دەتوانێت کاریگەری لەسەر شلبوونەوەی فشار لە ئیلاستیۆمەکاندا هەبێت. لە کاتی تاقیکردنەوەی CSR، نمونەی تاقیکردنەوەکە دادەنرێت

لە کاتی تاقیکردنەوەی CSR، شلبوونەوەی فشار زیاد دەکات کاتێک نمونەی تاقیکردنەوەکە دەخرێتە ژێر پلەی گەرمی بەرزەوە. ئەگەر شلبوونەوەی فشار لە سەرەتای تاقیکردنەوەکەدا ڕووبدات، ئەوا ڕێژەی شلبوونەوەی زیادە سەرەتا زیاد دەکات و زۆرترین بەهای هەیە لە ماوەی خولی یەکەمدا. لە پارچەیەکی تاقیکردنەوەی گەورەی کێشکردندا بۆ بەرهەمهێنانی نمونەی گاسکێت (تیرەی دەرەوەی 19 ملم، تیرەی ناوەوەی 15 ملم)، لەگەڵ جێگیرکەرێکی لاستیکیدا پاڵدەنرێت بۆ نمونەکە بۆ ئەستووری پلەی گەرمی ژوورەکەیان کە 25% بێت، و لە پلەی گەرمی 25 پلەی سەدی بۆ ژووری تاقیکردنەوەی ژینگەیی، پلەی گەرمی لە 25 پلەی سەدیدا بۆ پاراستنی 24 سەعات، و پاشان دابەزین بۆ -20 پلەی سەدی، بۆ ماوەی 24h، دواتر پلەی گەرمی داهاتوو لە نێوان -20 ~ 110 °C خولی 24h، تەواوی کاتی تاقیکردنەوە لە پلەی گەرمی تاقیکردنەوە، پلەی گەرمی تاقیکردنەوە، دیاریکردنی هێزی بەردەوام. پێوانەکردنی هێزەکە بە بەردەوامی بە درێژایی کاتی تاقیکردنەوەکە لە پلەی گەرمی تاقیکردنەوەکەدا ئەنجام دەدرێت.

7. کاریگەری ڕێژەی ئیتیلێن

7.1 ڕێژەی ئیتیلێن زۆرترین کاریگەری لەسەر کارایی پلەی گەرمی نزم لە پۆلیمرەکانی EPDM هەیە. پۆلیمرەکان کە ڕێژەی ئیتیلێنیان لە نێوان 48% بۆ 72% بوو لە ژێر فۆرمولاسیۆنی مۆرکردنی کوالیتی بەرزدا هەڵسەنگێندرا. هەموویان ئامانجیان کەمکردنەوەی گۆڕانی چەسپاوی مانگانە بە هێنانە ناوەوەی ENB لەم پۆلیمرە جیاوازانەدا.

لاستیکی EPDM بێ شێوە دەبێت ئەگەر ڕێژەی ئیتیلێن/پرۆپیلێن یەکسان بێت و دابەشبوونی دوو مۆنۆمێرەکە لە زنجیرەی پۆلیمرەکەدا بە شێوەیەکی هەڕەمەکی بێت. EPDM بە ڕێژەی 48% و 54% ئیتیلێن لە پلەی گەرمی ژوور یان زیاتردا ناکریستاڵ نابێت. کاتێک ڕێژەی ئیتیلێن دەگاتە 65%، زنجیرەکانی ئیتیلێن دەست دەکەن بە زیادبوون لە ژمارە و درێژیدا و دەتوانن کریستاڵ دروست بکەن، کە لە لوتکەکانی کریستاڵبوون لەسەر کێشەکانی DSC لە دەوروبەری 40 پلەی سەدیدا بەدی دەکرێن. تا لوتکەی DSC گەورەتر بێت، ئەو کریستاڵانەی کە دروست دەبن گەورەتر دەبن.

7.2 جگە لە کاریگەری ڕێژەی ئیتیلێن لەسەر تایبەتمەندیەکانی پلەی گەرمی نزم کە دواتر باس دەکرێن، قەبارەی کریستاڵ کاریگەری لەسەر ئاسانکاری تێکەڵکردن و پرۆسێسکردنی ئەو پێکهاتانەی کە کریستاڵیان تێدایە. تا قەبارەی کریستاڵەکە گەورەتر بێت، کاری گەرمی و بڕینی زیاتر پێویستە لە قۆناغی تێکەڵکردندا بۆ ئەوەی پۆلیمرەکە بە تەواوی لەگەڵ پێکهاتەکانی تر تێکەڵ بکرێت. هێزی لاستیکی خاو لە پێکهاتەکانی EPDM زیاد دەکات لەگەڵ زیادبوونی ڕێژەی ئیتیلێن. لە فۆرمولاسیۆنەکانی مۆرکردندا کە کاریگەری ڕێژەی ئیتیلێن پێوانە کرابوو، زیادبوونی ڕێژەی ئیتیلێن لە 50% بۆ 68% بووە هۆی زیادبوونی لانیکەم چوار هێندە لە هێزی لاستیکەکەدا. هەروەها ڕەقبوونی پلەی گەرمی ژوورەکە لەگەڵ زیادبوونی ڕێژەی ئیتیلێن زیاد دەکات. ڕەقیی Shore A ی چەسپی پۆلیمرە بێ شێوە 63° یە، لە کاتێکدا ڕەقی Shore A ی پۆلیمرەکە کە زۆرترین ڕێژەی ئیتیلێنی تێدایە 79° یە. ئەمەش بەهۆی زیادبوونی زنجیرەی ئیتیلێن و زیادبوونی کریستاڵبوون لە چەسپەکەدا و زیادبوونی هاوتا لە پۆلیمرە پلاستیکەکانی گەرمیدا.

7.3 کاتێک ڕەقیی لە پلەی گەرمی نزمدا دەپێورێت، بە پێچەوانەی ئەو پۆلیمرانەی کە ڕێژەی ئیتیلێنیان بەرزە، پۆلیمرە بێ شێوەکان گۆڕانکاری کەمتر لە ڕەقبووندا نیشان دەدەن، لەکاتێکدا گۆڕانی ڕەقیی ڕێژەی ئیتیلێنی بەرزتر نەخشێکی هێڵی نیشان نادات و ڕەقییەکەی لە پلەی گەرمی ژووردا بەرز دەمێنێتەوە، بەجۆرێک ئەو پۆلیمرانەی کە ڕێژەی ئیتیلێنیان زیاترە لە پلەی گەرمی نزمدا بەردەوام دەبن لە بەرزترین ڕەقیی.

7.4 کۆمەڵەی پاڵەپەستۆ تا ڕادەیەکی زۆر وابەستەی پلەی گەرمی تاقیکردنەوەکە. ئەگەر لە پلەی گەرمی 175 پلەی سەدی تاقی بکرێتەوە، هیچ جیاوازییەک لە کۆمەڵەی پاڵەپەستۆ لە نێوان هیچ کام لە پۆلیمرەکاندا نییە (کۆمەڵەکە لە ژێر کاریگەری دیزاینی ئاوێتە و هەڵبژاردنی سیستەمی ڤولکانزەکردندایە). دوای توانەوەی کریستاڵەکانی ئیتیلێن، پۆلیمرەکە فۆرمێکی بێ شێوە پیشان دەدات و بۆ ئەوەی کاریگەری ڕێژەی ئیتیلێنەکە بپشکنرێت، تاقیکردنەوەکان لە پلەی گەرمی ٢٣ پلەی سەدی ئەنجامدرا. ئەو پۆلیمرانەی کە ڕێژەی ئیتیلێنیان زیاترە بە ڕوونی شێواندنی هەمیشەیی بەرزتریان هەیە (زیاتر لە دوو هێندە زیاتر)، و کاریگەری ڕێژەی ئیتیلێن تەنانەت گەورەترە کاتێک لە پلەی گەرمی -20 پلەی سەدی و -40 پلەی سەدی تاقی دەکرێنەوە. ئەو پۆلیمرانەی کە زیاتر لە 60% ڕێژەی ئیتیلێنیان هەیە، شێواندنی هەمیشەیی بەرزیان هەیە (>80%)؛ لە پلەی گەرمی -40 پلەی سەدی، تەنها پۆلیمرە تەواو بێ شێوەکان شێواندنی هەمیشەیی کەمیان هەیە (17%).

7.5 کاریگەری ڕێژەی ئیتیلێن لەسەر ڕەقبوونەوەی پلەی گەرمی نزم لە تاقیکردنەوەکانی گێهمان. بە پێدانی پلەی گەرمی، تا گۆشەکە بەرزتر بێت، زیادبوونی ڕەقبوون (یان زیادبوونی مۆدیولۆس) کەمتر دەبێتەوە. لە پلەی گەرمی نزمدا، مۆدیولی ڕەقبوون بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات لەگەڵ زیادبوونی ڕێژەی ئیتیلێن. بۆ پۆلیمرە بێ شێوەکان، T2 -47 پلەی سەدییە، لە کاتێکدا بەرزترین پۆلیمرەکانی ڕێژەی ئیتیلێن T2 ی تەنها -16 پلەی سەدییە.

7.6TR پێوانەکردنی وەرگرتنەوەی بچووکبوونەوەی نمونەکان دوای بەستنی درێژکراوە، ڕێژەی ئیتیلێن کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر شێوازی تاقیکردنەوەکە هەیە، کە دیسانەوە هاوشێوەی تاقیکردنەوەی گێهمانە.

ئەمەش هاوشێوەی تاقیکردنەوەی گێهمانە. بچووکبوونەوەی (%)ی پۆلیمرە جیاوازەکان بەپێی کارکردی پلەی گەرمی دەگۆڕێت، لەگەڵ پۆلیمرە بێ شێوەکان کە بەرزترین گەڕانەوەی بچووکبوونەوەیان هەیە لە پلەی گەرمی نزمدا؛ بەڵام وەک پێشبینی کراوە، چاکبوونەوەکە تێکدەچێت لەگەڵ زیادبوونی ڕێژەی ئیتیلێن لە پلەی گەرمییەکی دیاریکراودا.

چاکبوونەوە تێکدەچێت. بەهای TR10 لە -53 پلەی سەدی بۆ پۆلیمرە بێ شێوەکان تا -28 پلەی سەدی بۆ پۆلیمرەکان دەگۆڕێت کە ڕێژەی ئیتیلێنیان بەرزە.

7.7 خولی شلبوونەوەی فشاری پەستانی (CSR).

سووڕ. ئاوێتەکان پاڵپێوە بنێن، ڕێگەیان پێبدەن لە پلەی گەرمی ٢٥ پلەی سەدی بۆ ماوەی ٢٤ سەعات ئارام ببنەوە، پاشان لە خولێکی پلەی گەرمیدا لە نێوان -٢٠ پلەی سەدی بۆ ١١٠ پلەی سەدی بە شێوەیەکی پچڕپچڕ بۆ ماوەی ٢٤ سەعات دایانبنێ. کاتێک بۆ یەکەمجار پاڵەپەستۆ دەکرێت، دوای ماوەی هاوسەنگی، پۆلیمرە بلورییەکەی E لەدەستدانی فشاری زیاتری هەیە لە چاو پۆلیمرە بێ شێوەکان، کاتێکیش دادەبەزێنرێت بۆ -20 پلەی سەدی هێزی مۆرکردنی دوو پۆلیمرەکە کەم دەبێتەوە، لە کاتێکدا پۆلیمرە بێ شێوەییەکەی A ڕاگرتنی فشاری بەرزی هەیە (F/F0 بەرزتر). گەرمکردنی ئاوێتەکە بۆ پلەی گەرمی 110 پلەی سەدی هێزی مۆرکردنی گەڕاندەوە، و کاتێک هێنرایەوە خوارەوە بۆ -20 پلەی سەدی، هێزی مۆرکردنی ماوەتەوەی پۆلیمرە بلورییەکە کەمتر بوو لە 20%ی بەهاکەی، کە بەگشتی بە زۆر نزم دادەنرێت بۆ زۆربەی بەکارهێنانەکان، لەگەڵ پۆلیمرە بێ شێوەکان زیاتر لە 50%ی هێزی مۆرکردنی خۆی پاراستووە، و پۆلیمرە بێ شێوەکان دیسانەوە گەڕانەوەی بەرزتری هەبووە لە... پۆلیمرێکی بلوری. خولی داهاتووش دەرەنجامێکی هاوشێوەی لێکەوتەوە. ڕوونە کە پۆلیمرە بێ شێوەکان باشترن بۆ بەکارهێنانی مۆرکردن لەو شوێنانەی کە کارایی پلەی گەرمی بەرز و نزم پێویستە.

8. کاریگەری ناوەڕۆکی دیۆلیفین

بۆ دابینکردنی خاڵە تێرنەکراوەکانی پێویست بۆ ڤولکانکردن، دیۆلفینە ناکۆنجۆگەیتدەکانی وەک ENB، HX و DCPD دەخرێنە ناو پۆلیمرەکانی ئیتیلێن پرۆپیلین. یەک دوو پەیوەندی لە ماتریکسی پۆلیمردا کارلێک دەکات، لە کاتێکدا دووەمیان وەک تەواوکەرێک بۆ زنجیرە گەردیلەییە پۆلیمرکراوەکان کاردەکات و خاڵی ڤولکانکردن بۆ ڤولکانکردنی زەردی گۆگرد دابین دەکات. کاریگەری ENB لە پرۆفایلی باری جامی ئۆتۆمبێل (باران)دا هەڵسەنگێندرا. پۆلیمرەکان کە 2%، 6% و 8% ENB یان تێدایە بەراورد کران. زیادکردنی ENB کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر تایبەتمەندییەکانی ڤولکانکردن و چڕی پەیوەندی بڕبڕەیی هەبوو. مۆدیولوس زیاد بوو لە کاتێکدا درێژبوونەوە بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کرد. ڕەقیی زیاد بوو و کۆمەڵەی پاڵەپەستۆ باشتر بوو لە کاتی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی. لەگەڵ زیادبوونی ناوەڕۆکی ENB، کاتی بارگاویکردنەوە کورتتر دەبێتەوە.

ENB مادەیەکی بێ شێوە و کاتێک زیاد دەکرێت بۆ بڕبڕەی پشتی پۆلیمرەکە، کریستاڵبوونی بەشی ئیتیلێنی پۆلیمرەکە تێکدەدات، بەجۆرێک دەتوانرێت پۆلیمرەکان بەدەستبهێنرێت کە هەمان ڕێژەی ئیتیلێنیان هەیە، هەروەها ڕێژەی بەرزی ENB تایبەتمەندیەکانی پلەی گەرمی نزم باشتر دەکات. لە پلەی گەرمی ژووردا، ڕێژەی بەرزی ENB کەمێک کۆمەڵەی پاڵەپەستۆ باشتر دەکات بەهۆی باشتربوونی چڕی پەیوەندی بڕبڕەیی. بەڵام لە پلەی گەرمی نزمدا، کۆمەڵەی پاڵەپەستۆی پۆلیمرەکان کە ڕێژەی ENB یان بەرزترە بە شێوەیەکی بەرچاو باشترە لە پۆلیمرەکان کە ڕێژەی ENB ی %2 یان هەیە. کاریگەری ڕێژەی ENB لەسەر پلەی گەرمی شکاوی، پاشەکشەی پلەی گەرمی و تاقیکردنەوەی گێهمان هیچ جیاوازییەکی بەرچاوی لە پلەی گەرمی شکاوی نێوان پۆلیمرەکان بەگشتی نیشان نەدا، و بۆ تاقیکردنەوەی گێهمان و تاقیکردنەوەی TR، هەر پۆلیمرێک باشتربوونی تایبەتمەندی پلەی گەرمی نزم نیشان دا لەگەڵ زیادبوونی ڕێژەی ENB.

9. کاریگەری چەسپاوی مانگانە لەسەر تایبەتمەندی پلەی گەرمی نزم

بەباشی دەزانرێت کە چەسپاوی مونی (بارستەی گەردیلەیی) کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر هەڵسوکەوتی پرۆسێسکردنی ئیلاستۆمەرەکان هەیە. لە بەکارهێنانی دەرهێنان و قاڵبدان لە بەکارهێنانی دەرهێنان و قاڵبدان، گرنگە ئاوێتەیەک هەڵبژێردرێت کە بەهای چەسپاوی مونی گونجاوی هەبێت. بە بەکارهێنانی هەمان فۆرمولاسیۆن کە بەکارهات بۆ لێکۆڵینەوە لە کاریگەری مۆنۆمێری سێیەم، ENB، لەسەر تایبەتمەندیەکانی پلەی گەرمی نزم بۆ پشکنینی چەسپاوی مونی، پۆلیمرەکان کە چەسپاوی مونییان 30، 60 و 80 بوو بەراورد کران، و چەسپاوی مونی پێکهاتەکان زیاد بوو لەگەڵ زیادبوونی چەسپاوی مونی پۆلیمرەکانی بەکارهێنراو. هێزی کێشکردن، مۆدیول و هێزی لاستیکی خاو زیاد بوو لەگەڵ زیادبوونی چەسپاوی مونی. کاریگەری چەسپاوی مونی لەسەر تایبەتمەندی پلەی گەرمی نزم لە EPDM گرنگ نەبوو. بەڵام شێواندنی هەمیشەیی پاڵەپەستۆ لە پلەی گەرمی ژوور، -20 پلەی سەدی و -40 پلەی سەدی زیاد دەکات لەگەڵ زیادبوونی بارستەی گەردیلەیی. بەڵام، پاڵەپەستۆی دانراو لە پلەی گەرمی ژوور، -20 پلەی سەدی و -40 پلەی سەدی گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بەسەردا نەهات لەگەڵ زیادبوونی بارستەی گەردیلەیی، لە کاتێکدا پاڵەپەستۆی دانراو لە پلەی گەرمی بەرزدا (175 پلەی سەدی) هەندێک گۆڕانکاری بۆ چەسپاوییەکانی مونی بەرزتری چەسپەکانی EPDM نیشان دا.

10. ئەنجام

ڕێژەی ئیتیلێن و دیۆلیفین کاریگەرییەکی بەرچاوی هەیە لەسەر کارایی ئیلاستۆمەرەکانی EPDM لە بەکارهێنانی پلەی گەرمی نزمدا، لەگەڵ پۆلیمرەکان کە ڕێژەی ئیتیلێنیان کەم بووە کارایی باشیان هەیە و پۆلیمرەکان کە ڕێژەیەکی بەرزی دیئۆلیفینیان هەیە باشتر دەبن بەهۆی تێکچوونی کریستاڵبوونی بەشی ئیتیلێنی پۆلیمرەکە. پێویستە پۆلیمرەکانی کەمی ڕێژەی ئیتیلێن بەکاربهێنرێن کاتێک کە کارایی پلەی گەرمی نزم سنووردارە.