निर्माणयन्त्राणां जलसंचरणप्रणाली मुख्यघटकेषु यथा गियरबॉक्स टॉर्क परिवर्तक (द्विगुणपरिवर्तनं इति उच्यते) तथा च ओ-रिंग इत्यादिभिः सीलैः सह बहुमार्गीयविपर्ययवाल्वमध्ये कार्य-एकक-जलीय-प्रणाली, तेषु अधिकांशं सामग्रीं सीलीकरणार्थं फ्लोरीन-रबरस्य (FKM) उपयोगः कृतः अस्ति, तस्य तेल-प्रतिरोधः, घर्षण-प्रतिरोधः, उच्च-तापमान-प्रतिरोधः च इत्यादिषु उत्तमः तेल-प्रतिरोधः अस्ति तथा च, निवारयितुं प्रणाल्याः लीकेजः, प्रणाल्याः स्थायित्वं सुधारयितुम् एकं निश्चितं प्रभावं प्राप्तवान् अस्ति। परन्तु एतादृशानां मुद्राणां अस्तित्वात्, उच्चमूल्यं, तैलस्य क्षयस्य दुर्बलप्रतिरोधः, शीतप्रतिरोधः इत्यादयः नकारात्मककारकाः, येन उत्पादस्य मूल्यं वर्धते, उत्पादस्य विक्रयणं च प्रभावितं भवति, अतः विद्यमानस्य सीलिंगसामग्रीणां स्थाने किफायतीं स्थायित्वं च सीलिंगसामग्री अन्वेष्टव्यम्
एच् एन बी आर तथा तस्य गुणाः
एच् एन बी आर इति तैलप्रतिरोधी इलास्टोमरस्य नूतनः प्रकारः यः १९८४ तमे वर्षे निप्पोन् ज़ियोन् इत्यनेन प्रवर्तयितवान्, यस्य विकासः वाहन-उद्योगे कठोर-परिस्थितौ रबर-फिटिङ्ग्-इत्यस्य तत्कालीन-आवश्यकताम् पूर्तयितुं कृतम् इदं परिवर्तनस्य आणविकसंरचनायाः कार्बन-कार्बन-डबल-बॉन्ड् चयनात्मकरूपेण हाइड्रोजनयुक्त (संतृप्त) प्रसंस्करणस्य नाइट्राइल-रबरस्य (कोड-नाम एनबीआर) आणविकसंरचनायाः उत्तम-तैल-प्रतिरोधः, एनबीआर-ताप-प्रतिरोधी, निर्धनानाम् दुर्बलतायाः मैरून-रासायनिक-स्थिरतायाः परिवर्तनं, उच्च-निम्न-तापमानयोः उत्तम-बल-प्रतिरोधेन, तैल-प्रतिरोधेन तथा रासायनिक-माध्यमेन यथा प्रतिरोधः उत्कृष्टं, अद्वितीयं च अतीव सन्तुलितं प्रदर्शनम्। एकस्मिन् समये एनबीआर इत्यस्य उत्तमं धारणप्रतिरोधं प्रसंस्करणक्षमता च निर्वाहयति। एफकेएम तथा एनबीआर इत्येतयोः तुलने
एच् एन बी आर इत्यस्य मुख्यं कार्यप्रदर्शनलक्षणं निम्नलिखितम् अस्ति ।
(1) तापमानस्य अनुकूलनक्षमता: HNBR इत्यस्य उपयोगः l50 दीर्घकालं यावत् कर्तुं शक्यते °C , l75 पर्यन्तं तापमानस्य अल्पकालिकः उपयोगः च °C .
HNBR, 230 इत्यत्र दीर्घकालं यावत् उपयोक्तुं शक्यते , 300 °C पर्यन्तं तापमानस्य अल्पकालिकः उपयोगः °C । एनबीआर तथा एफकेएम इत्येतयोः मध्ये एचएनबीआर तापप्रतिरोधः, परन्तु न्यूनतापप्रतिरोधस्य दृष्ट्या एफकेएम इत्यस्य शीतप्रतिरोधः दुर्बलः (-१५ डिग्री सेल्सियसः यत् भंगुरभङ्गं सुलभं भवति) तथा एच् एन बी आर इत्यस्य न्यूनतापमानस्य उत्तमं प्रदर्शनं भवति, यत्र तैलप्रतिरोधस्य मध्ये उत्तमं संतुलनं भवति
(2) भौतिकं यांत्रिकं च गुणाः : अधिकांशः तैलप्रतिरोधी रबरः न्यूनतन्यताबलस्य कारणतः, अतः तस्य अनुप्रयोगस्य व्याप्तिम् सीमितं करोति, यथा FKM तन्यताबलं 19.6-21.6MPa, NBR, ACMXNBR, EPDM तथा FKM इत्यस्मात् HNBR बलं तथा अन्यप्रकारस्य रबरस्य अधिकं भवति, यथा Zeon ZSC हाइड्रोजनयुक्तं नाइट्राइलब्यूटाडीन 6OMPa पर्यन्तं रबरस्य तन्यताबलं अधिकं महत्त्वपूर्णं यत्, उच्चतापमानेषु HNBR ( अधिकं महत्त्वपूर्णं यत्, उच्चतापमानस्य HNBR ( 15O °C ) बलस्य ( 14.7-29.4MPa ) अन्तर्गतं तथा कक्षतापमानस्य NBR इत्यनेन विविधजटिलतैलेषु रासायनिकमाध्यमेषु च उच्चतापमानेषु समानस्तरं निर्वाहयितुम् अद्यापि उत्तमं यांत्रिकगुणं, उच्चतापमानं, यांत्रिकगुणं च निर्वाहयितुं शक्यते अन्येषां लोचदार आह शरीरस्य अधिकांशतः श्रेष्ठाः सन्ति, समुचितमेलनस्य माध्यमेन उत्तमः घर्षणप्रतिरोधः
प्रौद्योगिक्याः संयोजनेन, भवान् उत्तमं उच्च-तापमान-संपीडन-स्थायी-विकृति-प्रदर्शनं प्राप्तुं शक्नोति, तथा च FKM इत्यस्य एतत् प्रदर्शनं तावत् उत्तमं नास्ति ।
(3) रासायनिकमाध्यमप्रतिरोधः : एचएनबीआरस्य उच्चतापमानस्य उत्तमतैलप्रतिरोधः, विविधस्नेहकानां हाइड्रोलिकतैलस्य प्रतिरोधः, विविधसंयोजकद्रव्याणां युक्तं ईंधनतैलं, सशक्तं संक्षारक-आक्सीकरण-तैलं धातु-स्लैग-प्रदर्शनं च भवति, तथा च उत्तम-ओजोन-प्रतिरोधः, उच्च-तापमान-विकिरण-प्रतिरोधः, गरम-जल-प्रतिरोधः च भवति
एचएनबीआर इत्यस्य उपर्युक्तलक्षणात् एफकेएम इत्यनेन सह तुलने पूर्वं उत्तमं समग्रं प्रदर्शनं एफकेएम यद्यपि तापप्रतिरोधे तैलप्रतिरोधे दहनतैलप्रतिरोधः एचएनबीआर इत्यस्मात् उत्तमः भवति, परन्तु एचएनबीआर वाष्पप्रतिरोधस्य यांत्रिकगुणानां कार्यतापमानस्य, तैलसंयोजकप्रतिरोधस्य, तैलस्य आक्सीकरणप्रतिरोधस्य, तैलस्य च रसात्मकतायाः क्षयस्य च एचएनबीआरस्य गुणाः, यथा FKM इत्यस्मात् श्रेष्ठाः। तदतिरिक्तं, सामग्री, कच्चामालस्य, उत्पादस्य च कार्यक्षमतायाः दुर्बलद्रवस्य कारणेन निर्माणप्रक्रियायां, ढालने च FKM स्थिरं नास्ति, अतः तस्य व्ययः तदतिरिक्तं, एफकेएम इत्यस्य उत्पादनस्य, ढालनस्य च प्रक्रियायां दुर्बलसामग्रीप्रवाहस्य, अस्थिरकच्चामालस्य, उत्पादप्रदर्शनस्य च कारणेन अधिकं महत् भवति, यदा तु एचएनबीआरः एफकेएम इत्यस्मात् न्यूनमहत्त्वपूर्णं भवति यतोहि उत्तमसामग्रीनिर्माणं प्रसंस्करणं च, स्थिरप्रदर्शनं, न्यूनमूल्यं च भवति
एचएनबीआर इत्यस्य अनुप्रयोगस्य स्थितिः निर्माणयन्त्रेषु तस्य अनुप्रयोगस्य विश्लेषणं च
एचएनबीआर इत्यस्य उत्तमव्यापकप्रदर्शनस्य कारणात् विदेशेषु एफकेएम इत्यस्य स्थाने अनेकपक्षेषु अस्य उपयोगः कृतः अस्ति: अस्य उपयोगः वाहन-उद्योगे वाहनस्य क्रैंकशाफ्टस्य अग्रे पृष्ठे च तथा च गियरबॉक्स-तैल-सीलस्य, एच्-प्रकारस्य शाफ्ट-सीलस्य, ईंधन-इञ्जेक्शन-प्रणाल्याः कृते सीलस्य, पिस्टन-सिलिण्डर-कम्पन-निरोध-सीलस्य, कार्बोरेटर-ओ-रिंगस्य, इत्यादि; तथा धातुविज्ञान-उद्योगे धातुविज्ञानस्य उच्च-रेखा-रोलिंग-मिल-अक्ष-व्यासस्य द्विपक्षीय-सीलस्य निर्माणे, तथा च घरेलु-निरन्तर-कास्टिंग्-यन्त्रे पंखा-आकारस्य सिलिण्डरस्य कृते सीलस्य निर्माणे अस्य उपयोगः भवति तथा तैलक्षेत्र-उद्योगे खनन-रिग-निर्माणे, खनन-रिग्-निर्माणे च मुद्राणां निर्माणे अस्य उपयोगः भवति । तैलक्षेत्र-उद्योगे तेषां उपयोगः कूप-शिरः-सीलिंग्, तैल-प्लग्-पम्प-सीलिंग् इत्यादिषु ड्रिलिंग्-बिट्-रक्षकस्य सीलं निर्मातुं भवति ।
लोडर-आदि-निर्माण-यन्त्राणां कृते, तस्य जलीय-संचरण-घटकाः यथा गियरबॉक्सः, टॉर्क-परिवर्तकः आन्तरिक-सामान्य-सञ्चालन-तापमानः सैद्धान्तिकरूपेण 8O-90 °C , सर्वोच्चः 120 °C-तः अधिकं न भवति , परन्तु यथा दीर्घघण्टाः अतिभारितकार्यस्य कालान्तरे उच्चतापमानद्रवस्य क्षयस्य क्षयस्य च १३० वा अधिकाधिकं वा डिग्री सेल्सियसपर्यन्तं आन्तरिकचक्रं, यदा तु धातुस्लगस्य भागाः (धातुघटकानाम् जालगतिः तथा कार्यमाध्यमे पतितानां धातुमण्डनानां कार्यप्रक्रियायाः समयः) सीलप्रभावकारणात् सीलद्वारा चालितस्य उच्चतापमानस्य उष्णतैले, येन सीलानां सेवाजीवनं प्रभावितं भवति
अतः एचएनबीआर इत्यस्य उपयोगः उच्चतापमानशक्तिः, न्यूनतापमानप्रतिरोधः, उच्चतापमानसंपीडनस्थायीविकृतिः, आक्सीकरणं तथा अम्लक्षयः तैलस्य तथा धातुगालस्य प्रदर्शनस्य मूल्यस्य अन्यपक्षेषु च कर्तुं शक्यते, वर्तमानस्य FKM मुद्रायाः प्रतिस्थापनेन सह, द्वयोः अपि सीलस्य सेवाजीवनं सुधारयितुम्, परन्तु कार्यमाध्यमस्य प्रतिस्थापनस्य आवृत्तिं न्यूनीकर्तुं शक्यते तथा एफकेएम इत्यस्य उच्चतापप्रतिरोधः महत्त्वपूर्णतया अत्यल्पः भवति । निर्माणयन्त्राणां कार्यरतयन्त्रस्य जलीयप्रणाल्याः कृते, प्रणालीकार्यदबावः सामान्यतया 16MPa (उच्चदाबप्रणाली अस्ति), सामान्यसञ्चालनतापमानस्य कार्यमाध्यमम् (HM46 अथवा HM32 जलीयतैलम्) 45-55 °C , यन्त्रस्य कार्यस्थितेः कारणात् दुर्बलं भवति, उपयोक्तुः अनुचितसञ्चालनेन सह युग्मितं तथा च अतिभारस्य आर्थिकलाभानां अनुसरणार्थं, भवन्ति prone to make the hydraulic system flow oil temperature अस्याः सीमायाः अधिकं, अतः जलीयतैलस्य क्षयः भवति ।
तदतिरिक्तं, उच्चगति-घूर्णन-गति (जलीय-पम्प) तथा नित्यं परस्पर-स्खलनस्य (जलीय-सिलिण्डर-पिस्टन-दण्डः बहु-मार्ग-विपर्यय-कपाट-कण्डपः च) जल-प्रणाली-घटकानाम् संरचना अपि धातु-स्लैगं तैलस्य क्षयः च उत्पादयति, घर्षणस्य प्रभावेण अपि सील-उत्पादनं भवति, प्रणाल्याः अन्यविफलताः अपि च दबावस्य न्यूनीकरणेन तथा च आकस्मिकहानिः, are the seals have a negative impact on the current NBR class seals, due to its tensile strength and resistance to degradation of the oil properties विद्यमान एनबीआर सीलस्य कृते, तस्य तन्यबलस्य कारणात् तथा तेलस्य क्षयप्रतिरोधस्य कारणतः तथा च अत्यन्तं सुलभं विफलं भवति, HNBR इत्यस्य बलस्य कारणात्, उत्तमं पुनर्प्राप्तिः, सीलस्य कार्यप्रदर्शने आकस्मिकस्य दबावस्य हानिस्य भागे अल्पः प्रभावः भवति, अतः अस्मिन् एचएनबीआर सीलस्य उपयोगे सिलिण्डर, पम्प, वाल्व, अन्येषां जलीयघटकानाम् जलीयप्रणाली सीलिंगप्रभावं सेवाजीवनं च बहुधा सुधारयितुं शक्नोति।
