تایبەتمەندی و بەکارهێنانی ئۆکسیدی زینکی چالاک

ئۆکسیدی زینک مادەیەکی چالاکە کە بە شێوەیەکی باو لە پرۆسێسی لاستیکدا بەکاردەهێنرێت. لە بەرهەمهێنانی لاستیکدا، پاشەڕۆ و پرۆسەی ڕیسایکلکردن لەوانەیە پێکهاتەی زینک دەربدات و زیان بە ژینگە بگەیەنێت، بۆیە پێویستە بڕی ئۆکسیدی زینک لە فۆرمولەی لاستیکدا کەم بکرێتەوە. ئۆکسیدی زینک چالاک  قەبارەی تەنۆلکەکانی بچووکە، ڕووبەرێکی گەورەیە، چالاکیی ڤولکانکردنی بەرزە، بە بەراورد لەگەڵ ئۆکسیدی زینکی ئاسایی، ڕێژەی ئۆکسیدی زینکی چالاک  کەم دەبێتەوە، بەمەش زیانەکانی زینک بۆ ژینگە کەم دەبێتەوە، ئەمەش ڕەنگدانەوەی سوودە ژینگەیی و ئابوورییەکانە.

ئۆکسیدی زینکی چالاک .  بە بەکارهێنانی پرۆسەیەکی تەڕ بەرهەم دەهێنرێت، کە تێکەڵەیەک لە بارانبارین و برژاندن، بۆ بەرهەمهێنانی ئۆکسیدی زینکی چالاک  و ئۆکسیدی زینکی شەفاف، بە پێچەوانەی پرۆسەی کالسینەکردنی ناڕاستەوخۆی تەقلیدی کە لەلایەن زۆرێک لە بەرهەمهێنەرانی دیکەوە بەکاردەهێنرێت پرۆسەی تەڕ پلەیەکی بەرزی یەکگرتوویی لە کوالیتیدا هەیە، هەروەها پرۆسەکە دەبێتە هۆی ڕووبەری ڕووبەری تایبەتی گەورە (40m2/g) و دابەشکردنی قەبارەی تەنۆلکەکانی گونجاو بۆ زۆرێک لە کارپێکردنەکان، هەروەها ڕێژەی کەمی پیسی کانزا قورسەکان یەکێکە لە گەرەنتییە ژینگەییەکانی ئەم بەرهەمە.

 

پرۆسەی بەرهەمهێنانی پرۆسەی تەڕ بەم شێوەیە: کارلێکی زینک ئینگۆت و ترشی سولفوریک بۆ دروستکردنی زینک سەلفات، پاشان کارلێککردنی لەگەڵ کاربۆناتی سۆدیۆم بۆ بەرهەمهێنانی کاربۆناتی زینک وەک مادەی خاو بۆ ئۆکسیدی زینک. بە کاربۆناتی زینک وەک مادەی خاو، ئۆکسیدی زینک بە شۆردن و وشککردنەوە و کالسین و وردکردن بەرهەم دێت.

 

تێکڕای قەبارەی تەنۆلکەکانی ئۆکسیدی زینکی چالاک 50nm یە، ڕووبەری ڕووی تایبەت گەورەیە، نزیکەی 40m2/g، و کریستاڵەکان شانەی هەنگوینن، شل و کونیلەدارن، بۆیە پەرشوبڵاوییەکەی باشە؛ خێرایی بڵاوبوونەوەی خێراترە لە ئۆکسیدی زینکی ئاسایی، دابەشکردن یەکسانە، لە کارلێککردنەکەدا بۆ باشترکردنی دیاردەی پردکردنی کۆبوونەوە، لە بنەڕەتدا دەتوانرێت کارلێککردن بە تەواوی بکرێت؛ کانزا قورسەکان ڕێژەی Pb2 +, Cu2 +, Cd2 +, Mn2 +, Fe2 + زۆر کەمە، ئەمەش هاوتەریبە لەگەڵ پێداویستییەکانی پاراستنی ژینگە.

 

بەکارهێنانی بەرهەم

ئۆکسیدی زینک لە پیشەسازی لاستیکدا بە شێوەیەکی سەرەکی وەکو مادەی چالاککەری ڤولکانکردنی لاستیک (مادەی خێراکەر) بەکاردەهێنرێت، کە ئەرکی بریتییە لە بەرزکردنەوەی چالاککردنی خێراکەری ڤولکانکردن و باشترکردنی کاریگەری ڤولکانکردنی لاستیک. میکانیزمی کارلێکەکەی بریتییە لە: ئۆکسیدی زینک و کارلێکی کیمیایی خێراکەر بۆ دروستکردنی خوێی زینکی خێراکەر؛ خوێی زینکی خێراکەر و مۆلیکولەکانی پۆلیسولفاید بۆ دروستکردنی خوێی زینکی پۆلیسولفاید؛ خوێی زینکی پۆلیسولفاید و کارلێکی ماکرۆمۆلیکولەکانی لاستیک بۆ تەواوکردنی کۆتا پەیوەندی کیمیایی، بەجۆرێک کە بەرەوپێشبردنی ڤولکانکردنی لاستیکەکە، چالاککردن و بەهێزکردنی ڕۆڵی دژە پیربوون، بۆ بەدەستهێنانی سەقامگیری، سەلامەتی پرۆسێسکردن، پلەیەکی زۆر لە کەمبوونەوەی ڕێژەی کەموکوڕی، و بۆ باشترکردنی بەرهەمە لاستیکییەکان، بەرگری دڕان، بەرگری لە بڕین، و زیادکردنی درێژبوونەوەی جێگیرکراوی ڤولکانزەکراو لاستیک، و کاریگەری ڤولکانکردنی لاستیک زیاد دەکات. وە باشترکردنی فشاری کشانی لاستیکی ڤولکانزەکراو، هێزی کێشکردن و درێژبوونەوە، کەمکردنەوەی شێواندنی هەمیشەیی پاڵەپەستۆ و هتد.

 

1. ئۆکسیدی زینکی چالاک لە بەکارهێنانی ناوەوەی تایەی تیشکی نیمچە پۆڵا

لە هەمان بڕی بارودۆخەکاندا بەکارهێنانی ئۆکسیدی زینکی چالاک ٢ # خێرایی ساڕێژبوونی لاستیک فۆرمۆلا لە بەکارهێنانی ئۆکسیدی زینکی ئاسایی ١ # لاستیک فۆرمۆلە نزیکەی ١ هێندە زیادی کردووە؛ 3 # فۆرمۆلەی ژەمی ئۆکسیدی زینک چالاک تەنها 1 # فۆرمولەی ژەمی ئۆکسیدی زینک ئاساییە 80% ، بەڵام خێرایی ساڕێژبوونی لاستیک 3 # فۆرمۆلەی هێشتا زۆر خێراترە لە فۆرمولەی لاستیکەکە l. 3 فۆرمولاسیۆنی تایبەتمەندی کۆککردنی لاستیک، چەسپاوی مێنی جیاوازییەکی زۆری نییە.

 

فۆرمۆلەی تاقیکردنەوە ڕەقیی لاستیکی ڤولکانیزەکراو، فشاری بەردەوامی کێشکردن، هێزی کێشکردن و هێزی دڕان لە چاو فۆرمۆلەی بەرهەمهێنان لاستیک ڤولکانیزەکراو باشتر بووە، بەرگری ماندوێتی و ئاستی ئەدای چرچبوون بەراورد دەکرێت، ئەدای پیربوونی گەرمی و هەوا کەمێک کەمیکردووە.

 

ئۆکسیدی زینکی چالاک  لەبری ئۆکسیدی زینکی ئاسایی بەکاردێت لە لاستیکی ناوەوەی تایەی تیشکی نیمچە پۆڵا، تایبەتمەندییە فیزیاییەکانی لاستیک ساڕێژکردن و بەکارهێنانی ئاستی لاستیکی ساڕێژکردنی ئۆکسیدی زینکی ئاسایی بەراورد دەکرێت بە ئاستی لاستیکەکە، خێرایی ڤولکانکردنی لاستیک خێراتر دەبێت، ئەمەش لەبارە بۆ کورتکردنەوەی کاتی ڤولکانکردن. بەکارهێنانی ئۆکسیدی زینکی چالاک دەتوانێت بڕی ئۆکسیدی زینک کەم بکاتەوە، کە زیاتر لەگەڵ پێداویستییەکانی پاراستنی ژینگەدا دەگونجێت.

 

2. بەکارهێنانی ئۆکسیدی زینکی چالاک لە لاستیکەکانی تایەی ڕادیال

لەگەڵ زیادبوونی بڕی ئۆکسیدی زینکی چالاک، TC10 و TC90 ڕەوتی گەشەکردنی گشتی. ئێم ئێڵ و ئێم ئێچ گۆڕانکارییەکی زۆریان بەسەردا نەهات. ئەمەش واتە دەتوانرێت ئۆکسیدی زینکی چالاک بە ڕێژەیەکی کەم بەکاربهێنرێت.

 

هێزی کێشکردن و درێژبوونەوەی 100% و درێژبوونەوەی 300% و هێزی دڕانی لاستیکەکە لەگەڵ زیادبوونی ڕێژەی ئۆکسیدی زینکی چالاکدا گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بەسەردا نەهات. کاتێک کە ژەمە دەرمانەکە لە 5 بەش زیاتر بێت، هێزی دڕانی لاستیکی ڤولکانزەکراو لە جیاتی ئەوە کەم دەبێتەوە، کە ئەمەش بەهۆی زیادبوونی زۆری چڕی پەیوەندی بڕبڕەییەکانەوەیە. دوای پیربوون لە پلەی گەرمی 100 °C× 24h، ڕێژەی ڕاگرتنی کارایی ئاوێتە لاستیکەکە لەگەڵ 3 بەش لە ئۆکسیدی زینکی چالاک  باشترینە، و ئەوەش بە 2.5 بەش لە ژەمە دەرمانەکە خراپترینە. هۆکارەکەشی  ڕەنگە بڕی ٢.٥ بەش بێت، پێکهاتەی تۆڕی لاستیکیی ڤولکانزەکراو تەواو نییە، ئەمەش لە هەمان درێژبوونەوە لە کاتی دڕان، شێواندنی هەمیشەیی لە دڕان، ڕەقبوونی شۆر، و ئەدای درووستکردنی گەرمی پاڵەپەستۆدا ڕەنگدەداتەوە.

 

زیادکردنی تێکەڵەی لاستیکی ئۆکسیدی زینک چالاک، TC10 و TC90 بە شێوەیەکی بەرچاو درێژتر، کەمترین تورکی ML، زۆرترین تورکی Mn و جیاوازی نێوان دوو MH a ML زیاد دەکات، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە سەلامەتی پرۆسێسکردنی، خێرایی ڤولکانکردنی خاوتر، پلەی پەیوەندی بڕبڕەیی زیاد دەکات، هێزی کێشکردنی، 100% درێژبوونەوەی جێگیر، 300% درێژبوونەوەی جێگیر و هێزی دڕان باشتر بووە، 100 °C × 24h پیربوون، تایبەتمەندییەکانی نمونەی ڕێژەی ڕاگرتن بە شێوەیەکی بەرچاو دوای پیربوون لە 100 °C× 24h، ڕێژەی ڕاگرتنی ئەدای نمونەکە بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر بووە. کاتێک ئۆکسیدی زینکی چالاک بە ڕێژەیەکی کەم بەکاردەهێنرێت، TC90 - TS1 کورت دەبێتەوە، گۆڕانکارییەکانی ML و MH گرنگ نین، و تایبەتمەندییە میکانیکییەکانی گۆڕانکارییە لاستیکییەکانی ڤولکانیزەکراو دیار نین؛ 2.5 بەش لە ژەمە دەرمانەکە، بەرگری پیربوونی لاستیکە ڤولکانزەکراوەکە کەم دەبێتەوە، بۆیە دەتوانرێت ڕێژەکە کەم بکرێتەوە بۆ 3 بەش لەو ژەمەی کە بەکاردەهێنرێت.

 

سوودەکانی ئۆکسیدی زینک

 

لە ڕێگەی داتا ئەزموونییەکانی ئەو بەرهەمانەی سەرەوە دەتوانرێت بزانرێت کە ئۆکسیدی زینکی چالاک دەتوانرێت بە شێوەیەکی بەرفراوان لە بەرهەمە جۆراوجۆرەکانی لاستیکدا بەکاربهێنرێت.

(١) پەرشوبڵاوییەکی باشی لە مادەی لاستیکدا هەیە، و تایبەتمەندییە فیزیایی و میکانیکییەکانی باشتر دەکرێن؛

(٢) لە پرۆسەی ڤولکانزەکردندا. کاتی کۆککردنی مادەی لاستیک درێژتر دەبێت، سەلامەتی ڤولکانکردن باشتر دەبێت و کارایی ڤولکانکردن باشتر دەبێت؛

(3) بەهۆی گەورەیی ڕووبەری تایبەت و بچووکی قەبارەی تەنۆلکەکانی ئۆکسیدی زینکی چالاک  ، دەتوانرێت بە ڕێژەیەکی کەم لە زیادکردنی هەندێک مادەی لاستیکدا بەکاربهێنرێت.