Nga ethylene, propylene ne non-conjugated diolefin copolymerization ya ethylene propylene diene rubber (EPDM) nga waya ne cable insulation material erina emyaka egisukka mu 60 egy’ebyafaayo. EPDM ne polyvinyl chloride (PVC) ne cross-linked polyethylene (XLPE) n’ebintu ebirala ebiziyiza omuliro birina ekifo kye kimu ekitayinza kukyusibwa, era ebirungi byayo eby’enjawulo bye bino: obulamu obuwanvu obw’okuweereza, okugumira obulungi amazzi ne okisigyeni n’okunyweza ebbugumu, ebbugumu eringi ery’okukola. Nga okukozesa EPDM mu mulimu gw’okuziyiza amasannyalaze bwe kweyongera okugaziwa, ebyetaago by’ebipimo ebikulu ebya EPDM nabyo byeyongera okusaba, naddala mu nkola ezimu ez’omulembe, okufuga ebiraga ebikulu ebya EPDM kulina ebisaanyizo ebikakali, nga ebiraga ebikulu ebikwatagana biri mu bbanga ensaamusaamu, olwo EPDM okutuukiriza okulongoosa, okukola n’okukozesa ebyetaago. Twala EPDM ng’ekyokulabirako mu kukola waya ne waya za vvulovumenti eya wakati, singa amaanyi g’okusika, okuwanvuwa kw’okukutuka, amaanyi g’okumenya, okufiirwa kwa dielectric, okuziyiza obuzito n’ebintu ebirala ebikulu eby’ebyuma n’amasannyalaze eby’ekintu bisobola okutuukiriza ebyetaago, ebigimusa EPDM ethylene content, mooney viscosity, diolefin content n’obulongoofu n’ebiraga ebirala ebikulu birina okuba n’ekkomo erikakali. Waliwo ensonga nnyingi ezikosa okuziyiza okumenya kwa waya ya EPDM ne cable insulation. Ng’oggyeeko ebirimu ethylene ebyogeddwako waggulu, ebirungo bya diolefin n’obulongoofu, ebirimu gel mu EPDM, awamu n’okutereeza n’okulongoosa enkola y’okulongoosa birina kinene kye bikola ku buziyiza bw’okumenya kw’ekintu. Si nsonga emu zokka ezikwata ku nsonga emu era ezeetongodde, naye era zikolera wamu okuba n’akakwate akajjuvu ku buziyiza bw’okumenya kw’amasannyalaze kw’ebintu. Mu lupapula luno, ebimu ku bintu ebikosa okuziyiza okumenya kwa EPDM birondeddwa okunoonyereza okutegekeddwa n’okwekenneenya, okusobola okuwa ekiwandiiko ekikulu eky’okujuliza okugatta ebintu bya EPDM eby’okuziyiza waya ne waya.
1 Enkola y’ebirimu ENB ku maanyi g’okumenya
Ebirimu ENB (ekitundu ky’obuzito) <4.5%, era ng’ebirimu ENB byeyongera, amaanyi g’okumenya kw’ekintu gakendeera; ENB content (mass fraction) ≥4.5%, era nga ENB content (mass fraction) yeeyongera, amaanyi g’okumenya kw’ekintu geeyongera.
2. Enkola y’obulongoofu bwa kapiira ku maanyi g’okumenya
EPDM bw’ekozesebwa mu kukola ebintu ebiziyiza amasannyalaze, obulongoofu bw’ekintu bwetaagibwa okutuuka ku kigero ekimu. Obulongoofu bwa EPDM butera okulagibwa mu ngeri y’evvu eririmu, nga lino lisinga kukolebwa eminnyo egitali gya kiramu egirimu ayoni z’ebyuma (vanadium, aluminiyamu, ekyuma, sodiyamu, n’ebirala) eziyingizibwa mu kiseera ky’okukola polimeeri n’oluvannyuma lw’okulongoosa, awamu n’obucaafu obw’ebweru. Okubeerawo kw'evvu, ekyenkana 'ekikyamu' eky'omubiri, kyangu okufuuka okumenyawo mu biva mu kapiira olw'okukubwa amasannyalaze. Evvu bwe lyeyongera mu EPDM, ebyuma ebiyitibwa ion mu sampuli nabyo byeyongera, era amaanyi g’okumenya kw’ekintu ekiwedde gakendeera. Evvu (ayoni z’ebyuma, obucaafu obw’ebweru) ddala lirina kye likola ku nkola y’okumenya kw’amasannyalaze kw’ekintu. Okulowooza ku ngeri ayoni z’ebyuma gye zikwata ku buziyiza bw’okumenya kw’ekintu, ayoni z’ebyuma mu sampuli y’okugezesa zijja kukola ekifo ekisangibwa munda mu kintu wansi w’ekikolwa ky’ekifo ky’amasannyalaze eky’ebweru, ekijja okuteekebwa waggulu n’ennimiro ey’ebweru okwonoona ekintu. Nga ebirimu ayoni z’ebyuma mu sampuli byeyongera, amaanyi g’ennimiro ag’omunda geeyongera mpolampola, era n’okusobola okukuŋŋaanyizibwa kw’ayoni z’ebyuma mu kitundu nakyo kyeyongera, ekivaamu amaanyi g’ennimiro y’ekifo aga waggulu mu ngeri etaali ya bulijjo, era ensonga zino zonna zijja kukendeeza ku buziyiza bw’okumenya kw’ekintu. Ekirala, lowooza ku ngeri obucaafu obw'ebweru gye bukwata ku buziyiza bw'okumenya kw'ebintu, ebiva mu kapiira mu bucaafu obw'ebweru okusinga mulimu omusenyu n'obusagwa, n'ebirala, ebiseera ebisinga, obucaafu buno n'ebiva mu kapiira tebikwatagana bubi nnyo, era okubeerawo kwabyo eri ebiva mu kapiira kwenkana 'ekikyamu', okusaanyaawo obumu n'obulungi bw'ebintu ebikolebwa mu kapiira. Ekifo ky'amasannyalaze eky'ebweru ekya vvulovumenti enkulu bwe kikola ku bintu ebiziyiza amasannyalaze ebya EPDM nga biriko 'obulema', kijja kuba kyangu nnyo okumenya ebintu ebiziyiza amasannyalaze ku 'obulema', bwe kityo ne kikendeeza ku buziyiza bw'ekintu okumenya amasannyalaze.
3. Enkola y’ebirimu ggelu ku maanyi g’okumenya
Gel nsengekera ya njawulo eya 'obutundutundu bwa kapiira' obukolebwa mu kiseera ky'okukola polimeeri ya EPDM. Olw'enkula yaayo ey'enjawulo n'ensengekera yaayo, enkolagana yaayo n'olujegere lwa molekyu olwa bulijjo mu kiva mu kapiira nnafu nnyo, era okubeerawo kwayo era kuyinza okutwalibwa nga 'obucaafu' obusigadde mu kiva mu kapiira. '. Ku bikozesebwa eby’omutindo ogwa waggulu ebya EPDM ebiziyiza amasannyalaze, ebirimu ggelu nabyo biyinza okuba n’akakwate ku nkola y’okumenya amasannyalaze mu kintu. Nga ebirimu ggelu mu EPDM byeyongera, amaanyi g’okumenya kw’ekintu ekiwedde gakendeera. Okuva ggelu bwe kiri ensengekera y’akatimba akasalasala, enkula yaayo ya njawulo nnyo ku y’enjegere za molekyu za EPDM eza bulijjo, era n’olwekyo tekwatagana nnyo na njegere za molekyu za EPDM okusinga enjegere za molekyu za EPDM eza bulijjo, era enkolagana wakati w’enjegere za molekyu eza bulijjo ez’okungulu kwa gel n’enjegere za molekyu eza bulijjo nnafu okusinga eyo wakati w’enjegere za molekyu za EPDM eza bulijjo Amaanyi g’enkolagana wakati w’enjegere za molekyu za EPDM eza bulijjo nnafu okusinga ezo wakati w’enjegere za molekyu eza bulijjo eza EPDM, era enjegere za molekyu eza bulijjo eza gel.
Obugulumivu bwa ggelu tekitegeeza nti 'jjula' n'enjegere za molekyu za EPDM, era wayinza okubaawo 'ebituli'. Okuva okubeerawo kwa jjeeri bwe kujja okukosa obutafaanagana bw’ekintu, ekintu ekirongooseddwa kijja kukola ekiwujjo ky’ennimiro okwetoloola jjeeri wansi w’ekikolwa ky’ennimiro y’amasannyalaze eya vvulovumenti enkulu ey’ebweru. Enjawulo wakati w’enkula n’ensengekera ya ggelu n’enjegere za molekyu za EPDM ezigyetoolodde gye zikoma okuba ennene, okutondebwa kw’ekisengejjo ky’ennimiro gye kikoma okuba ekinene, gye kikoma okuba eky’angu okumenya kungulu kwa jjeeri erimu empalirizo ey’enjawulo enafu era wayinza okubaawo 'ekituli' mu kivaamu. Enjawulo wakati w’enjegere za molekyu za EPDM gye zikoma okuba ennene, n’okusereba kw’ennimiro gye kukoma okuba okunene, gye kikoma okusaanyaawo engulu ya ggelu ng’amaanyi ag’enjawulo ge ganafu era nga wayinza okubaawo 'ebituli', okukola 'obulema' mu kivaamu, ekivaako okumenya amangu kwa sampuli, era bwe kityo ne kikendeeza ku nkola y’okumenya kwa sampuli.
4. Enkola y’enkola y’okulongoosa ku maanyi g’okumenya
Enkola y’okulongoosa y’enkolagana enkulu mu kulongoosa ebintu bya EPDM okufuuka ebintu ebiziyiza amasannyalaze, naye era y’emu ku nsonga enkulu ezikosa enkola y’okumenya kw’ebintu ebiziyiza amasannyalaze. Okutereeza n’okulongoosa enkola y’okulongoosa enkulu n’okugattako ebirungo ebiziyiza amasannyalaze kiyinza okulongoosa ennyo omulimu gw’okumenya kw’ebintu ebiziyiza amasannyalaze. Oluvannyuma lw’ebintu ebisookerwako ebya EPDM bye bimu okulongoosebwa okusinziira ku nsengekera ez’enjawulo, eby’ebyuma tebikyuka nnyo, era eby’oluvannyuma biba waggulu ebitundu nga 5% byokka okusinga eby’olubereberye, naye amaanyi g’okumenya kw’amasannyalaze galina enkyukakyuka ennene, ate eky’oluvannyuma kiri waggulu ebitundu nga 60% okusinga eky’olubereberye. Ensonga enkulu lwaki okulongoosa eby’ebyuma n’amasannyalaze eri nti omukozi wa waya z’omu nnyanja alongoosezza ddoozi ya diisopropyl benzene peroxide mu kiseera ky’okulongoosa ebintu, olwo enkolagana ez’emirundi ebiri mu lujegere lw’ebbali olwa ENB ne ziyungibwa mu bujjuvu, era enkolagana ez’emirundi ebiri ezisigaddewo ne zikendeera, era kaolin n’ebintu ebirala ebiziyiza amasannyalaze ne byongerwako, ebyongera ku ngulu w’okusikiriza n’ emirimu, era esobola okunyiga ayoni ezitambuza ezisigadde mu bivaamu. Ensonga ebbiri waggulu zimala okukakasa obukulu bw’enkola y’okulongoosa okulongoosa omulimu gw’okumenya amasannyalaze mu bintu ebiziyiza amasannyalaze ebya EPDM.
5.Okumaliriza
(1) Ekiyungo eky’emirundi ebiri mu lujegere lw’ebbali olwa monomera ey’okusatu (ENB) mu EPDM kisinga kukwatagana bulungi.
(1) EPDM mu monomer eyokusatu (ENB) mu lujegere lw’ebbali olw’ekiyungo eky’emirundi ebiri, gye kikoma okuyungibwa mu bujjuvu, omuwendo gw’ebisigadde gye gukoma okuba wansi, gye gukoma okuyamba ebintu ebiziyiza amasannyalaze (okuziyiza waya ne waya) omulimu gw’okuziyiza okumenya kw’amasannyalaze.
(2) Obulongoofu bw’ebintu ebisookerwako ebya EPDM gye bikoma okuba waggulu (evvu gye likoma okuba wansi), gye likoma okuyamba okulongoosa ebintu ebiziyiza amasannyalaze (oluwuzi lw’okuziyiza waya ne waya) okuziyiza okumenya kw’amasannyalaze.
(3) Gy’ekoma okubeera wansi mu gel mu bintu ebisookerwako ebya EPDM, gye kikoma okuyamba okulongoosa ebintu ebiziyiza amasannyalaze (okuziyiza waya ne waya) okuziyiza okumenya kw’amasannyalaze.
(3) Gy’okoma okubeera wansi mu gel mu kintu ekisookerwako ekya EPDM, gye kikoma okuziyiza okumenya kw’ebintu ebiziyiza amasannyalaze (okuziyiza waya ne waya).
(4) Okutereeza obungi bwa EPDM mu nkola ya base ya insulators y’amasannyalaze (insulation ya waya ne cable) n’okugigattako n’ebirungo ebiziyiza amasannyalaze kiyinza okulongoosa ennyo okuziyiza okumenya kw’ebiziyiza amasannyalaze (insulation ya waya ne cable).
