لە پیشەسازی لاستیکدا، هێزی کێشکردنی کۆتایی تایبەتمەندییەکی میکانیکی بنەڕەتییە. ئەم پارامێتەرە تاقیکارییە هێزی کۆتایی ئاوێتەیەکی لاستیکیی ڤولکانزەکراو دەپێوێت. تەنانەت ئەگەر بەرهەمێکی لاستیک هەرگیز لە هێزی کێشکردنی کۆتایی خۆی نزیک نەکرێتەوە، زۆرێک لە بەکارهێنەرانی بەرهەمە لاستیکییەکان هێشتا وەک نیشاندەرێکی گرنگ بۆ کوالیتی گشتی ئاوێتەکە دەزانن. بۆیە هێزی کێشکردن تایبەتمەندییەکی زۆر گشتی و هەرچەندە بەکارهێنانی کۆتایی بەرهەمێکی دیاریکراو پەیوەندییەکی کەمی بەوەوە هەیە، بەڵام زۆرجار فۆرمولەیتەرەکان دەبێت لە ڕێگەی خۆیانەوە بچنە دەرەوە بۆ جێبەجێکردنی.
1. بنەما گشتییەکان
بۆ ئەوەی بەرزترین هێزی کێشکردن بەدەست بهێنرێت، بەزۆری پێویستە لە ئیلاستۆمەرەکانەوە دەست پێبکات کە دەتوانرێت کریستاڵبوون بەهۆی پەستانەوە ڕووبدات، بۆ نموونە NR، CR، IR، HNBR.
2. لاستیکێکی سروشتی NR
ئەو چەسپانەی کە لەسەر بنەمای لاستیکێکی سروشتی دروستکراون بەزۆری هێزی کێشکردنیان بەرزترە لە چاو چەسپەکانی نیۆپرین. لە نێوان پلە جیاوازەکانی لاستیک سروشتیدا، فیلمی دوکەڵی ژمارە یەک بەرزترین هێزی کێشکردنی هەیە. ڕاپۆرت کراوە کە، لانیکەم لە حاڵەتی پێکهاتە پڕکراوەکانی ڕەشی کاربۆن، فیلمی دوکەڵی ژمارە ٣ هێزی کێشکردن باشتر دەدات لە فیلمی دوکەڵی ژمارە یەک. بۆ پێکهاتە لاستیکییە سروشتییەکان، پێویستە دوور بکەونەوە لە پلاستیککەرە کیمیاییەکان (پلاستیسۆڵ) وەک بایفینێل ئەمیدۆتیۆپینۆڵ یان پێنتاکلۆرۆتیۆپینۆڵ (PCTP)، چونکە هێزی کێشکردنی ئاوێتەکە کەمدەکەنەوە.
3. کلۆرۆپرین سی ئاڕ
کلۆرۆپرین (CR) لاستیکێکی بلورییە کە بەهۆی پەستانەوە دروست دەبێت و هێزێکی بەرزی کێشکردن دەدات لە غیابی پڕکەرەوەدا. لە ڕاستیدا هەندێک جار دەتوانرێت هێزی کێشکردن زیاد بکرێت بە کەمکردنەوەی بڕی پڕکەرەوە. کێشی گەردیلەی بەرزتری CR هێزی کێشکردنی بەرزتر دەدات.
4. لاستیک نیتریل NBR
NBR بە ڕێژەیەکی بەرزی ئەکریلۆنیتریل (ACN) هێزی کێشکردنی بەرزتر دەدات. NBR بە دابەشکردنی کێشی گەردیلەیی تەسکەوە هێزی کێشکردنی بەرزتر دەدات.
5. کاریگەری کێشی گەردیلەیی
بە باشکردن، بەکارهێنانی NBRs بە چەسپاوییەکی بەرزی مەنیسکۆس و کێشی گەردیلەیی بەرز هێزی کێشکردنی بەرزتر دەدات.
6. ئیلاستۆمەری کاربۆکسیل کراو
بیر لە گۆڕینی NBRی کاربۆکسیل نەکراو بکەرەوە بە XNBRی کاربۆکسیلکراو و HNBRی کاربۆکسیل نەکراو بە XHNBRی کاربۆکسیلکراو بۆ باشترکردنی هێزی کێشکردنی ئاوێتەکە.
NBRی کاربۆکسیلکراو لەگەڵ بڕێکی گونجاو لە ئۆکسیدی زینک هێزی کێشکردنی بەرزتر دەدات لە چاو NBRی ئاسایی.
7. EPDM
بەکارهێنانی EPDM نیمچە بلوری (ڕێژەی بەرزی ئیتیلێن) هێزی کێشکردنی بەرزتر دەدات.
8. EPDM کارلێککەر
گۆڕینی EPDM دەستکارینەکراو بە 2% (بەشی بارستەیی) EPDM دەستکاریکراوی مالیک ئەنهایدرید لە تێکەڵەکاندا لەگەڵ NR هێزی کێشکردنی پێکهاتەکانی NR/EPDM زیاد دەکات.
9. جێڵەکان
جێڵە دەستکردەکانی وەک SBR بەگشتی جێگیرکەریان تێدایە. بەڵام لە کاتی تێکەڵکردنی پێکهاتەکانی SBR لە پلەی گەرمی سەرووی 163 پلەی سەدیدا، دەتوانرێت هەردوو جێڵی شل (کە دەتوانرێت تێکەڵ بکرێت) و جێڵی توند (کە ناتوانرێت تێکەڵ بکرێت و لە هەندێک توێنەردا ناتوێتەوە) بەرهەم بهێنرێت. هەردوو جۆری جێڵ هێزی کێشکردنی ئاوێتەکە کەمدەکەنەوە. بۆیە دەبێت پلەی گەرمی تێکەڵکردنی SBR بە وریاییەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت.
10. ڤولکانکردن
ڕێگەیەکی گرنگ بۆ بەدەستهێنانی هێزی کێشکردنی بەرز بریتییە لە باشکردنی چڕی پەیوەندی بڕبڕەیی، دوورکەوتنەوە لە کەم گۆگردبوون، دوای ڤولکانکردن و دوورکەوتنەوە لە تاڵە مووی لاستیکەکە لە کاتی ڤولکانکردندا بەهۆی پەستانی کەم یان بەکارهێنانی پێکهاتە هەڵاوەکان.
11. ڤولکانکردنی دابەزینی پەستان
بۆ ئەو بەرهەمانەی کە لە ئۆتۆکلاڤەکاندا ڤولکانزە کراون، دەتوانرێت لە دروستبوونی تاڵە موو و کەمبوونەوەی هێزی کێشکردن لە ئەنجامدا دوور بخرێتەوە بە کەمکردنەوەی پەستانەکە وردە وردە تا کۆتایی ڤولکانکردنەکە، ئەمە بە 'ڤولکانکردنی دابەزینی پەستان' ناسراوە.
12. کات و پلەی گەرمی ڤولکانزەکردن
کاتی درێژتری ڤولکانیزەکردن لە پلەی گەرمی نزمتردا دەبێتە هۆی دروستبوونی تۆڕی پەیوەندی فرە گۆگرد، چڕی پەیوەندی بڕبڕەی گۆگردی بەرزتر و لە ئەنجامدا هێزی کێشکردن بەرزتر.
13- دەتوانرێت هێزی کێشکردن باشتر بکرێت بە تەکنیکەکانی تێکەڵکردنی باشتر بۆ باشترکردنی پەرشوبڵاوی پڕکەرەوەی بەهێزکەر وەک ڕەشی کاربۆن، لە هەمان کاتدا دوورکەوتنەوە لە تێکەڵکردنی پیسی یان پێکهاتەی گەورەی نەپەرشوبڵاو.
14. فیلەرەکان
بۆ پڕکەرەوەکانی وەک ڕەشی کاربۆنی یان سیلیکا، هەڵبژاردنی قەبارەی تەنۆلکەیەکی بچووک کە ڕووبەری ڕووبەری تایبەتی گەورە بێت دەتوانێت کاریگەر بێت لە باشترکردنی هێزی کێشکردن. پێویستە دوور بکەویتەوە لە پڕکەرەوەی بەهێزنەکراو یان پڕکردنەوە وەک گڵ، کاربۆناتی کالیسیۆم، تاڵک، کوارتز ساند و هتد.
15. ڕەشی کاربۆنی
بۆ دڵنیابوون لەوەی کە ڕەشی کاربۆنی بە باشی بڵاوبووەتەوە، پێویستە پڕکردنەوەکەی زیاد بکرێت بۆ ئاستی گونجاو بۆ باشترکردنی هێزی کێشکردن. ڕەشی کاربۆنی بە قەبارەی تەنۆلکەکانی بچووک ڕێژەی پڕکردنەوەی گونجاوی کەمی دەبێت. زیادکردنی ڕووبەری تایبەتی ڕەشی کاربۆن و باشترکردنی بڵاوبوونەوەی ڕەشی کاربۆن بە درێژکردنەوەی خولی تێکەڵکردن دەتوانێت هێزی کێشکردنی لاستیکەکە باشتر بکات.
16. ڕەشی کاربۆنی سپی
بەکارهێنانی سیلیکای ڕەشبوو کە ڕووبەرێکی تایبەتی بەرزی هەیە دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر هێزی کێشکردنی ئاوێتەکە باشتر بکات.
17. پلاستیککەرەکان
پێویستە دوور بکەویتەوە لە پلاستیککەرەکان ئەگەر ویستت هێزی کێشکردنی بەرز بێت.
18. لە کاتی ڤولکانکردنی پێکهاتەکانی NBR، ڤولکانکردنی ئاسایی قورسترە بۆ بڵاوبوونەوەی یەکسان، بۆیە، گۆگرد کە بە کاربۆناتی مەگنیسیۆم چارەسەر کراوە باشتر لە پێکهاتە جەمسەرییەکانی وەک NBR بڵاودەبێتەوە. ئەگەر مادەی ڤولکانیزەکردنەکە بە باشی بڵاونەبێتەوە، ئەوا دەتوانێت کاریگەری جددی لەسەر هێزی کێشکردن هەبێت.
19. تۆڕی پەیوەندی بڕبڕەیی بەستراو بە فرە گۆگرد
لەگەڵ سیستەمی ڤولکانیزەکردنی ئاسایی، تۆڕی پەیوەندیکردن بە پەیوەندی پۆلیسولفاید زاڵە؛ لەگەڵ EV، تۆڕی پەیوەندی بڕبڕەیی بە پەیوەندی تاکە و دوو سەلفاید زاڵە، یەکەمیان لە ئەنجامدا هێزی کێشکردنێکی بەرزترە.
20. تۆڕەکانی پەیوەندی بڕبڕەی ئایۆنی
ئاوێتە ئایۆنییە پەیوەندیدارەکان هێزی کێشکردنیان زیاترە چونکە خاڵە پەیوەندیدارەکان دەتوانن بخلیسکن و بەم هۆیەوە بەبێ دڕان بجوڵێن.
21. کریستاڵبوونی فشار
تێکەڵکردنی لاستیکێکی سروشتی و نیۆپرین کە کریستاڵە فشارەکانی تێدایە لە چەسپەکەدا یارمەتیدەر دەبێت بۆ زیادکردنی هێزی کێشکردن.
