रबरस्य यौगिकीकरणस्य व्ययः कथं न्यूनीकर्तव्यः
रबर-उद्योगस्य अत्यन्तं प्रतिस्पर्धात्मके जगति उत्पादस्य आर्थिकसफलतायै यौगिकस्य व्ययः महत्त्वपूर्णः भवति । ग्राहकस्य आवश्यकतां पूरयति इति यौगिकसूत्रीकरणं विकसितुं शक्यते यत् कार्यक्षमतायाः दृष्ट्या अपि ग्राहकेन अङ्गीकृतं भवति यतोहि तत् अतिमहत्त्वपूर्णम् अस्ति
तदतिरिक्तं रबरस्य उत्पादाः सामान्यतया भारस्य अपेक्षया आयतनेन विक्रीयन्ते (सामान्यतया ढालितानां उत्पादानाम् आकारः भवति) । अतः रबरस्य 'प्रतिभारव्ययः' इत्यस्य अपेक्षया 'प्रति आयतनव्ययः' इत्यस्य तुलना कर्तुं सार्थकता भवति ।
निम्नलिखित परिदृश्यानि यौगिकस्य आर्थिकव्ययस्य न्यूनीकरणं कर्तुं शक्नुवन्ति । नोटः- एते सामान्याः प्रयोगात्मकाः परिदृश्याः प्रत्येकं विशिष्टप्रकरणे प्रयोज्यः न भवेयुः । यः कोऽपि एकः चरः व्ययस्य न्यूनीकरणं करोति सः अन्येषां सम्पत्तिनां प्रभावं निश्चितरूपेण करिष्यति, उत्तमं वा दुष्टं वा ।
1. कार्बनकृष्ण/प्लास्टिसाइजर
उच्चसंरचनात्मकं कार्बनब्लैकं चयनं उच्चपूरकतैलस्य उपयोगेन च यौगिकस्य मापदण्डः स्थिरः भविष्यति यदा व्ययः न्यूनः भवति ।
2. कार्बनकृष्णपूरणमात्रा
न्यूनसंरचितं न्यूनविशिष्टपृष्ठक्षेत्रं च कार्बनकृष्णवर्णं चयनं कर्तुं विचारयन्तु, यतः एषः कार्बनकृष्णः न केवलं सस्ताः अस्ति, अपितु उच्चपूरणमात्रा अपि अस्ति, यत् प्रभावीरूपेण रबरस्य व्ययस्य न्यूनीकरणं कर्तुं शक्नोति
अति-निम्न-संरचितं अर्ध-प्रबलितं कार्बन-कृष्णं चिनुत, यतः तत् बृहत् परिमाणेन पूरयितुं शक्यते, यत् प्रभावीरूपेण रबरस्य व्ययस्य न्यूनीकरणं कर्तुं शक्नोति ।
उच्चव्यययुक्तं रबरं पूरयितुं न्यूनविशिष्टपृष्ठक्षेत्रं न्यूनसंरचितकार्बनब्लैकं च चिनुत, रबरस्य चिपचिपाहटं च अत्यधिकं न स्थापयन्तु, येन रबरस्य अन्यैः पद्धत्या इन्जेक्शनमोल्ड् अथवा वल्केनाइज्ड् कर्तुं शक्यते, तथा च व्ययः मध्यमरूपेण न्यूनीकरिष्यते
3. सिलिका
न्यून-रोलिंग-प्रतिरोधस्य, उत्तम-स्खलन-प्रतिरोधस्य च कृते सिलिका-इत्यस्य उपयोगः प्रायः पूरकरूपेण भवति तथा च ऑर्गेनोसिलेन-युग्मन-कारकस्य उपयोगः भवति । सिलेनयुग्मनकारकाः महत् मूल्यं भवन्ति, यदि अत्यल्पमात्रायां सिलेनयुग्मनकारकस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते तथा च यौगिकस्य कार्यक्षमता अपरिवर्तिता भवति तर्हि यौगिकस्य व्ययः बहु न्यूनीकर्तुं शक्यते एकः सामान्यः अभ्यासः अस्ति यत् उच्चपृष्ठीयहाइड्रोक्सिलसामग्रीयुक्तस्य सिलिकायाः उपयोगः भवति, यतः तस्य अधिकसुलभतया युग्मनस्य अध्ययनं कृतम् अस्ति । एवं यौगिके अधिकानि हाइड्रोक्सिलसमूहानि सन्ति चेत् न्यूनतया सिलेनयुग्मनकारकस्य आवश्यकता भवति तथा च व्ययस्य न्यूनीकरणे समानाः यांत्रिकगुणाः निर्वाहिताः भवन्ति
4. पूरकः
TIO2-पूरितेषु श्वेतसंयुतेषु अन्ये न्यूनलाभयुक्ताः श्वेतपूरकाः (यथा जलेन प्रक्षालितमृत्तिका, कैल्शियमकार्बोनेट्, श्वेतीकरणकारकम् इत्यादयः) TIO2 इत्यस्य केषाञ्चन स्थाने विचारयितुं शक्यन्ते, तथापि यौगिकस्य निश्चिता आवरणक्षमता श्वेतता च भविष्यति
सिलिका-पूरित-पद-संयुतेषु, केषाञ्चन सिलिका-स्थाने कार्बन-ब्लैक्-सिलिका-द्विचरणीय-पूरकाणां प्रयोगः अपि यौगिकस्य व्ययस्य न्यूनीकरणं कर्तुं शक्नोति, यतः एतेन सिलेन-युग्मन-कारकस्य मात्रा न्यूनीकर्तुं शक्यते, तथा च मिश्रण-प्रक्रियायां ताप-उपचार-पदं न्यूनीकर्तुं शक्यते
रबरं कैल्शियमकार्बोनेट् इत्यनेन पूरयित्वा रबरस्य व्ययस्य महती न्यूनता भविष्यति । तथैव मृत्तिकायाः कारणात् चिपकणस्य व्ययस्य महती न्यूनता भविष्यति ।
यद्यपि तालकस्य (२.७g/cm३) घनत्वं कार्बनब्लैकस्य (१.८g/cm३) अपेक्षया अधिकं भवति तथापि यदि कार्बनब्लैकस्य १ भागस्य (द्रव्यमानेन) स्थाने तालकस्य १.५ भागाः (द्रव्यमानेन) उपयुज्यन्ते तर्हि यौगिकस्य व्ययः न्यूनीकर्तुं शक्यते तदतिरिक्तं तालकचूर्णेन निष्कासनवेगः वर्धते, उत्पादनं च सुदृढं भविष्यति, येन परोक्षरूपेण व्ययः न्यूनीकरिष्यते ।
5. घनत्वनिवृत्तिः
रबरस्य उत्पादानाम् मूल्यं प्रायः भारस्य अपेक्षया आयतनेन भवति । यदि भवान् घनत्वं न्यूनं कर्तुं रबरसूत्रं परिवर्तयति, प्रति-एकक-आयतनं मूल्यं अपरिवर्तितं कृत्वा, तर्हि परोक्षरूपेण व्ययस्य न्यूनीकरणं कर्तुं शक्नोति । यथा, सीआर इत्यस्य स्थाने एनबीआर इत्यनेन रबरस्य प्रति-एकक-आयतनं व्ययः न्यूनीभवति, बशर्ते यत् रबरस्य अन्ये परिवर्तनाः एतस्य व्ययलाभस्य प्रतिपूर्तिं न कुर्वन्ति
6. द्विचरणीयसमासस्य स्थाने योजकसमासीकरणं कृतवान् अस्ति।
यदि सम्भवं भवति तर्हि ऊर्जानियन्त्रणप्रविधिभिः प्रभावीप्रक्रियाऊर्जापरीक्षणेन च द्विचरणीयसंयोजनस्य स्थाने एकचरणीयसंयोजनेन व्ययस्य न्यूनीकरणं अपि कर्तुं शक्यते
7. प्रसंस्करणसहायकाः
प्रसंस्करणसाधनानाम् उपयोगेन यौगिकस्य निष्कासनस्य अथवा कैलेण्डरीकरणस्य गतिः सुदृढं कर्तुं शक्यते, अतः व्ययस्य न्यूनीकरणं भवति ।
8. FKM/ACM मिश्रणम्
शुद्ध FKM इत्यस्य स्थाने पेरोक्साइड्-क्यूर्ड् FKM/ACM मिश्रणं (Dai-El AG-1530) इत्यनेन रबरस्य तापः तैलप्रतिरोधः च उत्तमः भवितुम् अर्हति ।
