Asɛmmisa a ɛne sɛ, 'So wobetumi ayɛ rɔba a nnua nka ho?' ka nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa, mfiridwuma mu nneɛma foforo, ne honam fam nyansahu ntam nkitahodi titiriw bi ho asɛm. Bere a wiase nyinaa rɔba a wɔhwehwɛ no kɔ so kɔ soro—a nnwuma te sɛ kar, ahunmu, ne nneɛma a wɔde di dwuma na ɛde ba no—abɔde mu rɔba fibea ahorow a wɔde di dwuma wɔ amanne kwan so a wonya fi Hevea brasiliensis dua mu titiriw no hyia nhwehwɛmu a ɛkɔ soro. Nneɛma a ɛhaw adwene a ɛfa kwae a wotutu, abɔde a nkwa wom a wɔhwere, ne abrabɔ pa ho nkyerɛkyerɛmu a ɛwɔ rɔba a wɔyɛ mu ho no ama wɔahwehwɛ nneɛma foforo a wobenya afi mu. Wɔ krataa yi mu no, yɛhwehwɛ sɛnea ɛbɛyɛ yiye sɛ yɛbɛyɛ rɔba a yɛmfa yɛn ho nto nnua so no mu kɔ akyiri, na yɛhwehwɛ mprempren nkɔso a aba wɔ rɔba a wɔde yɛ nneɛma ne nnuru a wɔde si ananmu a ɛresakra nnwuma no tebea nkakrankakra no mu.
Sɛ yɛbɛte nsakrae a ɛba fi abɔde mu rɔba so kɔ rɔba a wɔayɛ mu ase a, ɛho hia sɛ yɛhwehwɛ atetesɛm mu rɔba adwumayɛ ne mfiridwuma a ɛreba wɔ rɔba a wɔde yɛ nneɛma mu nyinaa mu yiye. Ɛdenam nkɔsoɔ a aba wɔ nnuru rɔba mu a wɔhwehwɛ mu, a petrochemical derivatives ne bio-based polymers a wɔde di dwuma ka ho so no, krataa yi botaeɛ ne sɛ ɛbɛma nnwuma mufoɔ te sɛ adwumayɛbea, akwan a wɔne wɔn yɛ adwuma, ne wɔn a wɔkyekyɛ no anya nhumu wɔ daakye nkɔsoɔ ne nkɛntɛnsoɔ a ɛbɛtumi aba wɔ nneɛma a wɔde ma so. Bio nso, nkitahodi ahorow a ɛwɔ mu te sɛ rɔba a wɔde ayɛ nneɛma, rɔba ano aduru , ne wɔde rɔba nneɛma bɛsi krataa yi nyinaa mu wɔ ɔkwan pa so de ama yɛn nteaseɛ a yɛwɔ wɔ saa nkɔsoɔ yi ho no akɔ anim bio.
Abɔde mu rɔba ayɛ mfiridwuma mu nkɔso tweatibo fi bere a wohuu no na wɔde dii gua wɔ afeha a ɛto so 19 mu no. Wɔde latex a wɔaboaboa ano afi Hevea brasiliensis dua mu titiriw na efi abɔde mu rɔba mu, na ɛwɔ honam fam su soronko a ama ayɛ nea ɛho hia wɔ nneɛma ahorow mu, efi kar tae so kosi nnuruyɛ mfiri so. Nanso, bere a nneɛma a wɔhwehwɛ no yɛɛ kɛse no, saa ara na nkɛntɛnso a rɔba mfuw nyae wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia so no nso yɛɛ kɛse. Wɔde kwae a wotutu kɛse na ama wɔatumi atra rɔba mfuw mu no abata abɔde a nkwa wom a wɔhwere kɛse ne abɔde a nkwa wom a wɔsɛe no ho, na ɛma wɔhwehwɛ sɛ wɔfa akwan horow a wɔbɛfa so ayɛ rɔba a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa.
Rɔba a wɔde nneɛma ayɛ a ɛbae wɔ Wiase Ko II mu no maa nsakrae kɛse baa rɔba adwuma mu. Esiane sɛ wotwaa abɔde mu rɔba a wɔde ma esiane asase so amammuisɛm mu ntawntawdi nti nti, nneɛma a wɔde yɛ nneɛma foforo bɛyɛɛ nea ɛho hia kɛse. Wɔde nnuru a wɔde yɛ petro te sɛ styrene-butadiene ne polybutadiene na ɛyɛ rɔba a wɔde yɛ nneɛma, na ɛma wonya nneɛma a ɛte sɛ abɔde mu rɔba nanso ɛko tia ɔhyew, ngo, ne ɔsɛe kɛse. Ɛnnɛ, rɔba a wɔayɛ no yɛ bɛboro 60% wɔ wiase nyinaa rɔba a wɔyɛ no mu, na ɛkyerɛ hia a ɛho hia sɛ ɔkwan foforo a ɛfata.
Ɛmfa ho mfaso horow a ɛwɔ so no, rɔba a wɔayɛ no nyɛ nea nsɛnnennen nnim. Sɛnea wɔde wɔn ho to pɛtro a efi abo mu so de yɛ nneɛma no ma ɛhaw adwene wɔ carbon a wɔtow gu ne sɛnea ɛbɛkɔ so atra hɔ daa ho. Afei nso, mpɛn pii no, rɔba a wɔayɛ no ntumi nyɛ den na ɛtumi gyina ano te sɛ abɔde mu rɔba, na ɛma wɔmfa nni dwuma wɔ nnwuma bi mu. Nanso, nhwehwɛmu a ɛrekɔ so wɔ nnuruyɛ ne polymer nyansahu mu no redi nsɛm yi ho dwuma denam rɔba a wɔde nneɛma a wɔayɛ a ɛkɔ anim a ne su ahorow atu mpɔn a wɔreyɛ no so.
Ɔkwan biako a ɛhyɛ bɔ a wɔbɛfa so ayɛ rɔba a nnua nnim ne polymers a egyina bio-based polymers a wɔbɛyɛ. Wɔde saa nneɛma yi fi nneɛma a wɔyɛ no foforo te sɛ afifide, atɛkyɛ, anaa mmoawa nketenkete mu, na ɛma wonya ɔkwan foforo a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa a wɔde besi rɔba a wɔde abɔde ne pɛtro ayɛ nyinaa ananmu. Sɛ nhwɛso no, mprempren wobetumi de mmoawa nketenkete a wɔdannan asikre ma ɛbɛyɛ polymers ayɛ polyisoprene—abɔde mu rɔba a wɔayɛ no.
Ɛnyɛ sɛ bio-based polymers tew ahotoso a wɔde to fossil fuel so nko, na mmom ɛde mfaso a ebetumi aba wɔ bio-degradability ne nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a ɛso tew nso ma. Nanso, nsɛnnennen da so ara wɔ nneɛma a wɔyɛ no kɛse de adi mfiridwuma mu ahwehwɛde ahorow ho dwuma na wɔahwɛ ahu sɛ rɔba a wɔde abɔde a nkwa wom ayɛ no ne rɔba a wɔde di dwuma wɔ amanne kwan so no adwumayɛ su hyia. Nhwehwɛmu ne nkɔsoɔ mmɔdenbɔ a ɛrekɔ so no twe adwene si saa akwan yi a wɔbɛma ayɛ yie so de ayɛ nneɛma a wɔtumi de di gua.
Nneɛma a wɔde yɛ pɛtro mu nneɛma kɔ so di dwuma titiriw wɔ rɔba a wɔde yɛ nneɛma mu. Wɔde nneɛma te sɛ ethylene-propylene-diene monomer (EPDM), styrene-butadiene rɔba (SBR), ne nitrile butadiene rɔba (NBR) di dwuma kɛse wɔ nnwuma ahorow mu fi kar a wɔyɛ so kosi nneɛma a wɔde di dwuma so. Wɔkyerɛ saa rɔba a wɔayɛ yi sɛ ɛsom bo esiane sɛnea ɛtra hɔ kyɛ, ɛko tia tebea horow a emu yɛ den, na ɛho ka sua nti.
Nanso, wontumi mmu ani ngu nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a rɔba a wɔde pɛtro ayɛ de ba no so. Petrol a efi abo mu a woyi na wɔyɛ ho adwuma no boa ma mframa a ɛma wim yɛ hyew ne nneɛma afoforo a ɛde efĩ ba nneɛma a atwa yɛn ho ahyia no ba. Bio nso, rɔba a wonya fi pɛtro mu no ntumi nsɛe, na ɛma wɔhaw wɔn ho wɔ nwura a wɔde di dwuma ne efĩ ho. Sɛnea ɛte no, anigye a ɛrenya nkɔanim sɛ wɔbɛyɛ akwan foforo a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa a ɛmma adwumayɛ anaa ɛka a wɔbɔ no nsɛe.
Nkɔso a aba wɔ polymer nyansahu mu no rema wɔayɛ nneɛma foforo wɔ nnuru rɔba ahorow foforo a ebetumi asi abɔde mu rɔba ananmu koraa no mu. Beae biako a wɔde wɔn adwene si so ne block copolymers—polymers a wɔde monomer ahorow abien anaa nea ɛboro saa a wɔahyehyɛ no block ahorow mu ayɛ—a ɛma wonya nneɛma a wɔpɛ a efi ade biara mu a wɔaka abom.
Sɛ nhwɛso no, thermoplastic elastomers (TPE) de rɔba a ɛyɛ den ne sɛnea wotumi yɛ plastic no bom, na ɛma ɛfata ma nneɛma ahorow pii. Bio nso, nhwehwɛmu a wɔayɛ wɔ nanocomposites—nneɛma a wɔde nanoscale fillers ka polymers ho—ada bɔhyɛ adi sɛ ɛbɛma mfiri a wɔde yɛ rɔba a wɔayɛ no ayɛ kɛse bere a ɛtew nkɛntɛnso a enya wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia so no so.
Bere a wiase nyinaa nimdeɛ a ɛfa nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ho no renya nkɔanim no, wɔahwɛ sɛnea rɔba a wɔyɛ no bɛkɔ so atra hɔ daa no mu kɛse. Abɔde mu rɔba a wɔyɛ wɔ amanne kwan so no ne kwae a wotutu, abɔde a nkwa wom a wɔhwere, ne asetra mu nsɛnnennen te sɛ asase ho ntawntawdi ne adwumayɛfo tebea a enye wɔ aman a wɔyɛ no mu no wɔ abusuabɔ. Ɔkwan foforo so no, rɔba a wɔayɛ no de wɔn ho to pɛtro a efi abo mu so kɛse, na ɛboa ma mframa bɔne a wɔtow gu ne nneɛma a atwa yɛn ho ahyia sɛe.
Sɛnea ɛbɛyɛ na wɔadi saa nsɛnnennen yi ho dwuma no, nnwuma mufo rehwehwɛ akwan horow a wɔbɛfa so ama rɔba a wɔyɛ no akɔ so atra hɔ daa. Eyinom bi ne kuayɛ nneyɛe a wɔbɛma atu mpɔn wɔ abɔde mu rɔba mfuw mu, rɔba a wɔde yɛ nneɛma a wɔyɛ no yiye a wɔbɛyɛ, ne sika a wɔde bɛto nhwehwɛmu a wɔbɛyɛ wɔ nneɛma a wɔde si ananmu a egyina abɔde mu nneɛma so mu.
Nkwa Nna mu Nhwehwɛmu (LCA) yɛ adwinnade a ɛsom bo a wɔde susuw nkɛntɛnso a rɔba nneɛma nya wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia so wɔ wɔn nkwa nna nyinaa mu —efi nneɛma a wɔde yɛ nneɛma a wɔde yɛ adwuma so kosi nea wɔtow gu anaasɛ wɔsan de di dwuma bio so. Ɛdenam nneɛma te sɛ ahoɔden a wɔde di dwuma, mframa a ɛma wim yɛ hyew a wɔtow gu, nsu a wɔde di dwuma, ne nwura a wɔhwehwɛ mu so no, LCA de adwene a edi mũ ma wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a rɔba ahorow ahorow de ba no ho.
Nnansa yi LCA ahorow a ɛde rɔba a efi abɔde mu ne nea wɔde yɛ nneɛma toto ho no asi aguadi a ɛwɔ ɔkwan biako a wɔpaw sen foforo so no so dua. Bere a ebia abɔde mu rɔba betumi anya carbon footprint a ɛba fam esiane ne mfiase a wotumi yɛ foforo nti no, ɛtaa de bata nsu a wɔde di dwuma kɛse ne asase a wɔfa so nya nkɛntɛnso esiane mfuw mu kuayɛ nneyɛe nti. Nea ɛne eyi bɔ abira no, ebia rɔba a wɔayɛ no bɛma mframa bɔne a ɛkɔ soro esiane pɛtro a efi abo mu a wɔde di dwuma nti nanso enhia asase ne nsu pii.
Daakye rɔba a wɔyɛ a nnua nnim no gyina mfiridwuma mu nneɛma foforo a ɛma wonya akwan foforo a ɛtra hɔ daa a wɔde besi rɔba a wɔde abɔde ne pɛtro ayɛ nyinaa ananmu a wɔbɛkɔ so ayɛ na wɔde adi gua no so. Mfiridwuma yi bi ne akwan a wɔfa so yɛ nneɛma a nkwa wom a ɛma wotumi de mmoawa nketenkete te sɛ mmoawa anaa mmɔkaw yɛ polyisoprene—abɔde mu rɔba fã titiriw—no.
Beae foforo a ɛhyɛ bɔ ne sɛ wɔde nneɛma a wɔde di dwuma foforo te sɛ afifide mu ngo anaa kuayɛ mu nwura bedi dwuma de ayɛ elastomers a egyina bio-based a ɛwɔ su a ɛne atetesɛm rɔba de toto ho. Bio nso, nkɔso a aba wɔ nnuru a wɔsan de di dwuma mu no betumi abue kwan ama nhyehyɛe ahorow a wɔatoto mu a wɔkyekyɛ rɔba nneɛma a wɔde adi dwuma mu ma ɛyɛ nea ɛka ho no monomers na wɔsan yɛ no polymerized ma ɛbɛyɛ nneɛma foforo.
Wɔ nnwuma mu kyɛfafo fam —a adwumayɛbea ahorow, akwan a wɔfa so yɛ adwuma, ne wɔn a wɔkyekyɛ ka ho —nsakrae a ɛkɔ rɔba a wɔmfa nnua nni dwuma mu no de nsɛnnennen ne hokwan ahorow nyinaa ba. Ɔkwan biako so no, nsakrae a wɔbɛyɛ akɔ nneɛma foforo so no betumi ahwehwɛ sɛ wɔde sika kɛse bɛto nhwehwɛmu ne nkɔso mu ne nsakrae a wɔbɛyɛ wɔ nneɛma a wɔyɛ dedaw no mu. Ɔkwan foforo so no, akwan foforo a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa a wobegye atom no betumi ama wɔanya akansi mu mfaso denam nneɛma a nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ho asɛyɛde a ɛrenya nkɔanim no a wobedi ho dwuma no so.
Afei nso, ɛda adi sɛ mmara mu nhyɛso bɛkɔ soro bere a nniso ahorow a ɛwɔ wiase nyinaa de nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ho gyinapɛn ahorow a emu yɛ den a wɔn botae ne sɛ wɔbɛtew mframa bɔne a wɔtow gu so na wɔhyɛ nneɛma a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa ho nkuran wɔ nnwuma ahorow nyinaa mu—a nea wɔde wɔn ho to so ka ho—di dwuma no rɔba a wɔannoa . Ɛdenam nneɛma a ɛrekɔ so yi a wɔbɛkɔ so adi kan denam mfiridwuma ne nneɛma foforo a wɔde di dwuma ntɛm so no, nnwumakuw betumi de wɔn ho asi hɔ ama nkonimdi a ɛbɛkyɛ wɔ gua so tebea a ɛrenya nkɔso mu.
Asɛmmisa 'So wobetumi ayɛ rɔba a nnua nka ho?' nyɛ nsusuwii mu nhwehwɛmu kɛkɛ na mmom ɛyɛ asɛnnennen a egye ntɛmpɛ a ɛhwehwɛ ano aduru foforo fi nnwuma ahorow no nyinaa mu —efi nneɛma ho nyansahufo a wɔreyɛ polymers foforo so kosi wɔn a wɔyɛ nneɛma a wɔsan susuw wɔn nneɛma a wɔde ma no ho na ama wɔatumi atra hɔ daa. Bere a wɔanya nkɔso kɛse wɔ akwan foforo te sɛ rɔba a wɔayɛ a wonya fi petrochemicals anaasɛ bio-based polymers a wɔyɛ denam microbial fermentation processes so no mu —adwuma pii da so ara wɔ yɛn anim ansa na yɛatumi agye atom kɛse wɔ dodow mu wɔ mfiridwuma mu.
Nanso awiei koraa no—bere a nhwehwɛmu kɔ so kɔ anim kɔ akwan horow a ɛtra hɔ daa te sɛ nnuru anaa rɔba a wɔmfa nhyehyɛ mu a wɔde besi ananmu so no—tumi wɔ hɔ sɛ wobenya akwan horow a ɛnyɛ nea ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ankasa a wɔmfa adwumayɛ gyinapɛn ahorow a wɔn a wɔde di dwuma awiei wɔ wiase nyinaa hwɛ kwan nnɛ no mmɔ afɔre! Ɛda adi pefee nso sɛ wɔn a wogye nsakrae yi tom ntɛm no behu sɛ wɔwɔ gyinabea pa wɔ akansi mu wɔ mmara a emu yɛ den kɛse wɔ wiase nyinaa a ɛrekɔ n’anim no mu – titiriw esiane sɛ adetɔfo ahwehwɛde a ɛrenya nkɔanim ka aban ahyɛde ahorow a ɛrepiapia akwan foforo a ɛyɛ ahabammono da biara da nti mprempren ɛte sɛ nea! Wɔn a wɔrehwehwɛ mfiridwuma a ɛreba a atwa asɛmti yi ho ahyia mu kɔ akyiri —anaasɛ wɔrehwehwɛ nneɛma ano aduru pɔtee a wɔayɛ no sɛnea ɛfata —hwɛ hu sɛ wɔbɛhwɛ afã horow a ɛfata a ɛwɔ hɔ denam saa nkitahodi ahorow yi a wɔde ama wɔ ha a ka ho raw-rubber aduru a wɔde yɛ nnuru, application-specific resources ne nsɛmti afoforo a ɛfa ho a wohu wɔ yɛn product categories a ɛkɔ akyiri no mu list online nnɛ nso!