Asɛmmisa a ɛne sɛ, 'So wobetumi ayɛ rɔba a nnua nni hɔ?' ka nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa, mfiridwuma mu nneɛma foforo, ne honam fam nyansahu ntam nkitahodi titiriw bi ho asɛm. Bere a wiase nyinaa rɔba a wɔhwehwɛ no kɔ so kɔ soro—a nnwuma te sɛ kar, ahunmu, ne nneɛma a wɔde di dwuma na ɛde ba no—abɔde mu rɔba fibea ahorow a wɔde di dwuma wɔ amanne kwan so a wonya fi Hevea brasiliensis dua mu titiriw no hyia nhwehwɛmu a ɛkɔ soro. Dadwen ahorow a ɛfa kwae a wotutu, abɔde a nkwa wom a wɔhwere, ne abrabɔ pa ho nkyerɛkyerɛmu a ɛwɔ rɔba a wɔyɛ mu ho no ama wɔahwehwɛ nneɛma foforo a wobenya afi mu. Wɔ krataa yi mu no, yɛhwehwɛ sɛnea ɛbɛyɛ yiye sɛ wɔbɛyɛ rɔba a yɛmfa yɛn ho nto nnua so no mu kɔ akyiri, na yɛhwehwɛ mprempren nkɔso a aba wɔ rɔba a wɔde yɛ nneɛma ne nnuru a wɔde si ananmu a ɛresakra nnwuma no tebea nkakrankakra no mu.
Sɛ yɛbɛte nsakrae a ɛba fi abɔde mu rɔba so kɔ rɔba a wɔayɛ mu no ase a, ɛho hia sɛ yɛhwehwɛ atetesɛm mu rɔba adwumayɛ ne mfiridwuma a ɛreba wɔ rɔba a wɔde yɛ nneɛma mu nyinaa mu yiye. Ɛdenam nkɔsoɔ a aba wɔ nnuru rɔba mu a wɔhwehwɛ mu, a petrochemical derivatives ne bio-based polymers a wɔde di dwuma ka ho so no, krataa yi botaeɛ ne sɛ ɛbɛma nnwuma mufoɔ te sɛ adwumayɛbea, akwan a wɔne wɔn yɛ adwuma, ne wɔn a wɔkyekyɛ no anya nhumu wɔ daakye nkɔsoɔ ne nkɛntɛnsoɔ a ɛbɛtumi aba wɔ nneɛma a wɔde ma so. Bio nso, nkitahodi ahorow a ɛwɔ mu te sɛ rɔba a wɔde ayɛ nneɛma, rɔba ano aduru , ne wɔde rɔba nneɛma bɛsi krataa yi nyinaa mu wɔ ɔkwan pa so de ama yɛn nteaseɛ a yɛwɔ wɔ saa nkɔsoɔ yi ho no akɔ anim bio.
Abɔde mu rɔba ayɛ mfiridwuma mu nkɔso tweatibo fi bere a wohuu no na wɔde dii gua wɔ afeha a ɛto so 19 mu no. Wɔde latex a wɔaboaboa ano afi Hevea brasiliensis dua mu titiriw na ɛyɛ abɔde mu rɔba, na ɛwɔ honam fam su soronko a ama ayɛ nea ɛho hia wɔ nneɛma ahorow mu, efi kar tae so kosi nnuruyɛ mfiri so. Nanso, bere a nneɛma a wɔhwehwɛ no yɛɛ kɛse no, saa ara na nkɛntɛnso a rɔba mfuw nyae wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia so no nso yɛɛ kɛse. Wɔde kwae a wotutu kɛse na ama wɔatumi atra rɔba mfuw mu no abata abɔde a nkwa wom a wɔhwere kɛse ne abɔde a nkwa wom a wɔsɛe no ho, na ɛma wɔhwehwɛ sɛ wɔfa akwan a wɔbɛfa so ayɛ rɔba a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa.
Rɔba a wɔde ayɛ a ɛbae wɔ Wiase Ko II mu no maa nsakrae kɛse baa rɔba adwuma mu. Esiane sɛ wotwaa abɔde mu rɔba a wɔde ma esiane asase so amammuisɛm mu ntawntawdi nti nti, nneɛma a wɔde yɛ nneɛma foforo bɛyɛɛ nea ɛho hia kɛse. Wɔde nnuru a wɔde yɛ petro te sɛ styrene-butadiene ne polybutadiene na ɛyɛ rɔba a wɔde yɛ nneɛma a ɛte sɛ abɔde mu rɔba nanso ɛko tia ɔhyew, ngo, ne ɔsɛe kɛse. Ɛnnɛ, rɔba a wɔayɛ no yɛ bɛboro 60% wɔ wiase nyinaa rɔba a wɔyɛ no mu, na ɛkyerɛ hia a ɛho hia sɛ ɔkwan foforo a ɛfata.
Ɛmfa ho mfaso horow a ɛwɔ so no, rɔba a wɔayɛ no nyɛ nea nsɛnnennen nnim. Sɛnea wɔde wɔn ho to pɛtro a efi abo mu so de yɛ nneɛma no ma ɛhaw adwene wɔ carbon a wɔtow gu ne sɛnea ɛbɛkɔ so atra hɔ daa ho. Afei nso, mpɛn pii no, rɔba a wɔayɛ no ntumi nyɛ den na ɛtumi gyina ano te sɛ abɔde mu rɔba, na ɛma wɔmfa nni dwuma wɔ nnwuma bi mu. Nanso, nhwehwɛmu a ɛrekɔ so wɔ nnuruyɛ ne polymer nyansahu mu no redi nsɛm yi ho dwuma denam rɔba a wɔde nneɛma a wɔayɛ a ɛkɔ anim a ne su ahorow atu mpɔn a wɔreyɛ so.
Ɔkwan biako a ɛhyɛ bɔ a wɔbɛfa so ayɛ rɔba a nnua nnim ne polymers a egyina bio-based polymers a wɔbɛyɛ. Wonya saa nneɛma yi fi nneɛma a wɔyɛ no foforo te sɛ afifide, atɛkyɛ, anaa mmoawa nketenkete mu, na ɛma wonya ɔkwan foforo a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa a wɔde besi rɔba a wɔde abɔde ne pɛtro ayɛ nyinaa ananmu. Sɛ nhwɛso no, mprempren wobetumi de mmoawa nketenkete a wɔdannan asikre ma ɛbɛyɛ polymers ayɛ polyisoprene—abɔde mu rɔba a wɔayɛ no.
Ɛnyɛ sɛ bio-based polymers tew ahotoso a wɔde to fossil fuel so nko, na mmom ɛde mfaso a ebetumi aba wɔ bio-degradability ne nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a ɛso tew nso ma. Nanso, nsɛnnennen da so ara wɔ nneɛma a wɔyɛ no kɛse de adi mfiridwuma ahwehwɛde ho dwuma na wɔahwɛ ahu sɛ rɔba a wɔde abɔde a nkwa wom ayɛ no ne rɔba a wɔde di dwuma wɔ amanne kwan so no adwumayɛ su hyia. Nhwehwɛmu ne nkɔsoɔ mmɔdenbɔ a ɛrekɔ so no twe adwene si saa akwan yi a wɔbɛma ayɛ yie so de ayɛ nneɛma a wɔtumi de di gua.
Nneɛma a wɔde yɛ pɛtro mu nneɛma kɔ so di dwuma titiriw wɔ rɔba a wɔde yɛ nneɛma mu. Wɔde nneɛma te sɛ ethylene-propylene-diene monomer (EPDM), styrene-butadiene rɔba (SBR), ne nitrile butadiene rɔba (NBR) di dwuma kɛse wɔ nnwuma ahorow mu fi kar a wɔyɛ so kosi nneɛma a wɔde di dwuma so. Wɔkyerɛ saa rɔba a wɔayɛ yi sɛ ɛsom bo esiane sɛnea ɛtra hɔ kyɛ, ɛko tia tebea horow a emu yɛ den, na ɛho ka sua nti.
Nanso, wontumi mmu ani ngu nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a rɔba a wɔde pɛtro ayɛ de ba no so. Sɛnea woyi pɛtro a efi abo mu na wɔyɛ ho adwuma no boa ma mframa a ɛma wim yɛ hyew ne nneɛma afoforo a ɛde efĩ ba nneɛma a atwa yɛn ho ahyia no ba. Bio nso, rɔba a wonya fi pɛtro mu no ntumi nsɛe, na ɛma wɔhaw wɔn ho wɔ nwura a wɔde di dwuma ne efĩ ho. Sɛnea ɛte no, anigye a ɛrenya nkɔanim sɛ wɔbɛyɛ akwan foforo a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa a ɛmma adwumayɛ anaa ɛka a wɔbɔ no nsɛe.
Nkɔso a aba wɔ polymer nyansahu mu no rema wɔayɛ nneɛma foforo wɔ nnuru rɔba ahorow foforo a ebetumi asi abɔde mu rɔba ananmu koraa no mu. Beae biako a wɔde wɔn adwene si so ne block copolymers—polymers a wɔde monomer ahorow abien anaa nea ɛboro saa a wɔahyehyɛ no block ahorow mu ayɛ—a ɛma wonya nneɛma a wɔpɛ a efi ade biara mu a wɔaka abom.
Sɛ nhwɛso no, thermoplastic elastomers (TPE) de rɔba a ɛyɛ den ne sɛnea wotumi yɛ plastic no bom, na ɛma ɛfata sɛ wɔde di dwuma wɔ akwan horow pii so. Bio nso, nhwehwɛmu a wɔayɛ wɔ nanocomposites—nneɛma a wɔde nanoscale fillers ka polymers ho—ada bɔhyɛ adi sɛ ɛbɛma mfiri a wɔde yɛ rɔba a wɔayɛ no ayɛ kɛse bere a ɛtew nkɛntɛnso a enya wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia so no so.
Bere a wiase nyinaa nimdeɛ a ɛfa nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ho no renya nkɔanim no, wɔahwɛ sɛnea rɔba a wɔyɛ no bɛkɔ so atra hɔ daa no mu kɛse. Abɔde mu rɔba a wɔyɛ wɔ amanne kwan so no ne kwae a wotutu, abɔde a nkwa wom a wɔhwere, ne asetra mu nsɛnnennen te sɛ asase ho ntawntawdi ne adwumayɛfo tebea a enye wɔ aman a wɔyɛ no mu no wɔ abusuabɔ. Ɔkwan foforo so no, rɔba a wɔayɛ no de wɔn ho to pɛtro a efi abo mu so kɛse, na ɛboa ma mframa bɔne a wɔtow gu ne nneɛma a atwa yɛn ho ahyia sɛe.
Sɛnea ɛbɛyɛ na wɔadi saa nsɛnnennen yi ho dwuma no, nnwuma mufo rehwehwɛ akwan horow a wɔbɛfa so ama rɔba a wɔyɛ no akɔ so atra hɔ daa. Eyinom bi ne kuayɛ nneyɛe a wɔbɛma atu mpɔn wɔ abɔde mu rɔba mfuw mu, rɔba a wɔde yɛ nneɛma a wɔyɛ no yiye a wɔbɛyɛ, ne sika a wɔde bɛto nhwehwɛmu a wɔbɛyɛ wɔ nneɛma a wɔde si ananmu a egyina bio-based so mu.
Nkwa Nna mu Nhwehwɛmu (LCA) yɛ adwinnade a ɛsom bo a wɔde susuw nkɛntɛnso a rɔba nneɛma nya wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia so wɔ wɔn nkwa nna nyinaa mu —efi nneɛma a wɔde yɛ nneɛma a woyi so kosi nea wɔtow gu anaasɛ wɔsan de di dwuma bio so. Ɛdenam nneɛma te sɛ ahoɔden a wɔde di dwuma, mframa a ɛma wim yɛ hyew a wɔtow gu, nsu a wɔde di dwuma, ne nwura a wɔhwehwɛ mu so no, LCA de adwene a edi mũ ma wɔ nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a rɔba ahorow ahorow de ba no ho.
Nnansa yi LCA ahorow a ɛde rɔba a efi abɔde mu ne nea wɔde yɛ nneɛma toto ho no asi aguadi a ɛwɔ ɔkwan biako a wɔpaw sen foforo so no so dua. Bere a ebia abɔde mu rɔba betumi anya carbon footprint a ɛba fam esiane ne mfiase a wotumi yɛ foforo nti no, ɛtaa de bata nsu a wɔde di dwuma kɛse ne asase a wɔfa so nya nkɛntɛnso esiane mfuw mu kuayɛ nneyɛe nti. Nea ɛne eyi bɔ abira no, ebia rɔba a wɔayɛ no bɛma mframa bɔne a ɛkɔ soro esiane pɛtro a efi abo mu a wɔde di dwuma nti nanso enhia asase ne nsu pii.
Daakye rɔba a wɔyɛ a nnua nnim no gyina mfiridwuma mu nneɛma foforo a ɛma wonya nneɛma foforo a ɛtra hɔ daa a wɔde besi abɔde mu ne petro nnuru nyinaa ananmu a wɔbɛkɔ so ayɛ na wɔde adi gua no so. Mfiridwuma yi bi ne akwan a wɔfa so yɛ nneɛma a nkwa wom a ɛma wotumi de mmoawa nketenkete te sɛ mmoawa anaa mmɔkaw yɛ polyisoprene—abɔde mu rɔba fã titiriw—no.
Beae foforo a ɛhyɛ bɔ ne sɛ wɔde nneɛma a wɔde yɛ foforo te sɛ afifide mu ngo anaa kuayɛ mu nwura bedi dwuma de ayɛ elastomers a egyina bio-based a ɛwɔ su a ɛne atetesɛm rɔba de no toto ho. Bio nso, nkɔso a aba wɔ nnuru a wɔsan de di dwuma mu no betumi abue kwan ama nhyehyɛe ahorow a wɔatoto mu a wɔkyekyɛ rɔba nneɛma a wɔde adi dwuma mu ma ɛyɛ nea ɛka ho no monomers na wɔsan yɛ no polymerized ma ɛbɛyɛ nneɛma foforo.
Wɔ nnwuma mu kyɛfafo fam —a adwumayɛbea ahorow, akwan a wɔfa so yɛ adwuma, ne wɔn a wɔkyekyɛ ka ho —nsakrae a ɛkɔ rɔba a nnua nnim so no de nsɛnnennen ne hokwan ahorow nyinaa ba. Ɔkwan biako so no, nsakrae a wɔbɛyɛ akɔ nneɛma foforo so no betumi ahwehwɛ sɛ wɔde sika kɛse hyɛ nhwehwɛmu ne nkɔso mu ne nsakrae a wɔbɛyɛ wɔ nneɛma a wɔyɛ dedaw no mu. Ɔkwan foforo so no, akwan foforo a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa a wobegye atom no betumi ama wɔanya akansi mu mfaso denam nneɛma a nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ho asɛyɛde a ɛrenya nkɔanim no a wobedi ho dwuma no so.
Afei nso, ɛda adi sɛ mmara mu nhyɛso bɛkɔ soro bere a nniso ahorow a ɛwɔ wiase nyinaa de nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ho gyinapɛn ahorow a emu yɛ den a wɔn botae ne sɛ wɔbɛtew mframa bɔne a wɔtow gu so na wɔhyɛ nneɛma a ɛbɛkɔ so atra hɔ daa ho nkuran wɔ nnwuma ahorow nyinaa mu—a nea wɔde wɔn ho to so ka ho—di dwuma no rɔba a wɔannoa . Ɛdenam nneɛma a ɛrekɔ so yi a wɔbɛkɔ so adi kan denam mfiridwuma ne nneɛma foforo a wɔde di dwuma ntɛm so no, nnwumakuw betumi de wɔn ho asi hɔ ama nkonimdi bere tenten wɔ gua so tebea a ɛrenya nkɔso mu.
Asɛmmisa 'So wobetumi ayɛ rɔba a nnua nka ho?' nyɛ nsusuwii mu nhwehwɛmu kɛkɛ na mmom ɛyɛ asɛnnennen a egye ntɛmpɛ a ɛhwehwɛ ano aduru foforo fi nnwuma ahorow no nyinaa mu —efi nneɛma ho nyansahufo a wɔreyɛ polymers foforo so kosi wɔn a wɔyɛ nneɛma a wɔsan susuw wɔn nneɛma a wɔde ma no ho na ama wɔatumi atra hɔ daa. Bere a wɔanya nkɔso kɛse wɔ akwan foforo te sɛ rɔba a wɔayɛ a wonya fi petrochemicals anaasɛ bio-based polymers a wɔyɛ denam microbial fermentation processes so no mu —adwuma pii da so ara wɔ yɛn anim ansa na yɛanya agyede a ɛtrɛw wɔ dodow mu wɔ mfiridwuma mu.
Nanso awiei koraa no—bere a nhwehwɛmu kɔ so kɔ anim kɔ akwan horow a ɛtra hɔ daa te sɛ nnuru anaa rɔba a wɔannoa a wɔde besi ananmu so no—tumi wɔ hɔ sɛ wobenya akwan horow a ɛnyɛ nea ɛmma nneɛma a atwa yɛn ho ahyia ankasa a wɔmfa adwumayɛ gyinapɛn ahorow a wɔn a wɔde di dwuma awiei wɔ wiase nyinaa hwɛ kwan nnɛ no mmɔ afɔre! Ɛda adi pefee nso sɛ wɔn a wogye nsakrae yi tom ntɛm no behu sɛ wɔwɔ gyinabea pa wɔ akansi mu wɔ mmara a emu yɛ den kɛse wɔ wiase nyinaa a ɛrekɔ n’anim no mu – titiriw esiane sɛ adetɔfo ahwehwɛde a ɛrenya nkɔanim ka aban ahyɛde ahorow a ɛrepiapia akwan foforo a ɛyɛ ahabammono da biara da nti mprempren ɛte sɛ nea! Wɔn a wɔrehwehwɛ mfiridwuma a ɛreba a atwa asɛmti yi ho ahyia mu kɔ akyiri —anaasɛ wɔrehwehwɛ nneɛma ano aduru pɔtee a wɔayɛ no sɛnea ɛfata —hwɛ hu sɛ wɔbɛhwɛ afã horow a ɛfata a ɛwɔ hɔ denam saa nkitahodi ahorow yi a wɔde ama wɔ ha a ka ho raw-rubber aduru a wɔde yɛ nnuru, application-specific resources ne nsɛmti afoforo a ɛfa ho a wohu wɔ yɛn product categories a ɛkɔ akyiri no mu list online nnɛ nso!