Ilaalcha: 0 Barreessaa: Gulaalaa Marsariitii Yeroo Maxxansaa: 2024-12-18 Ka'umsa: Bakka
Industiriin laastikaa hawaasa ammayyaa keessatti gahee olaanaa kan qabu yoo ta’u, meeshaalee barbaachisoo hojiiwwan adda addaa kanneen akka konkolaataa, ijaarsaa, fi eegumsa fayyaatiif oolu ni kenna. Haa ta’u malee, dhiibbaan naannoo isaa yaaddoo guddachaa dhufeera, kunis waa’ee miila ikoloojii isaa gadi fageenyaan hubachuun barbaachisaadha. Barreeffamni kun bu’aa naannoo indaastirii laastikaa qorata, bosona ciruu, gadi lakkifamuu kaarboonii fi bulchiinsa balfaa irratti xiyyeeffata. Dhaabbilee daldalaa fi qorattoota fedhii qabaniif Industirii Laastikaa , dhiibbaa kana hubachuun barmaatilee fi kalaqa itti fufiinsa qabu guddisuuf murteessaadha.
Babal’achuun dhaabbileen laastikaa keessumaa naannoolee tiroopikaalaa kan akka Kibba Baha Eeshiyaa keessatti bosonni guddaan akka ciramu taasiseera. Bosonni uumamaa yeroo baayyee dhaabbilee aadaa tokkoo bakka kennuudhaaf kan qulqullaa’u yoo ta’u, kunis gosoota lakkoofsa hin qabneef bakka jireenyaa dhabuu fida. Kasaaraan heddummina lubbu qabeeyyii kun sirna ikoo naannoo jeequu fi sanyiiwwan balaa jala jiran balaadhaaf saaxiluu danda’a. Qorannoon akka agarsiisutti naannoleen gara dhaabbilee laastikaatti jijjiiraman biqiltootaa fi bineensota dhalootaan jiraatan irratti hir’ina guddaa kan agarsiisan yoo ta’u, kunis madaallii ikoloojii irratti dhiibbaa qaba.
Dhaabbileen laastikaas sababa gocha qonnaa cimaatiin biyyee manca’uuf gumaacha qaba. Fayyadamni xaa’oo keemikaalaa fi qoricha aramaa biyyee fi qaamolee bishaanii dhiyoo jiran faaluun sirna ikoo bishaanii irratti dhiibbaa qaba. Dabalataanis, fedhiin bishaanii guddaan mukkeen laastikaa qabeenya bishaanii naannoo sanaa dhabsiisuu danda’a, kunis hawaasa qonnaa fi fedhii guyyaa guyyaa qabeenya kana irratti hirkatan waliin waldhabdee uumuu danda’a.
Industiriin laastikaa gaasiiwwan manaa gadi lakkifamuuf gumaacha guddaa qaba. Keessattuu oomishni laastika sinteetikii adeemsa anniisaa baay’ee barbaadu kan kaarboon daayi’oksaayidii (CO2) fi faalama biroo baay’ee gadi lakkisu of keessatti qabata. Omishni laastika uumamaa anniisaa xiqqaa kan barbaadu ta’us, ammallee bosona ciruu fi boba’aa fosiilii boba’aa fosiilii fayyadamuu fi geejjibaa keessatti gadi lakkifamuuf gumaacha qaba.
Oomishaaleen laastikaa kan akka gommaa marsaa jireenya isaanii keessatti gadi lakkifamuuf gumaachu. Meeshaalee jallisii baasuu irraa kaasee hanga omishaa, geejjibaa fi gatuutti sadarkaan tokkoon tokkoon CO2 fi gaazota mana magariisaa biroo maddisiisa. Oomishaalee laastikaa deebi’anii fayyadamuu fi irra deebi’anii fayyadamuun gadi lakkifamuu kana salphisuu danda’a, garuu saffisi deebi’ee fayyadamuu amma jiru gadi aanaa ta’ee kan hafe yoo ta’u, kunis barbaachisummaa sirna bulchiinsa balfaa fooyya’aa ta’e mul’isa.
Balfi laastikaa keessumaa gommaawwan gataman irraa dhufu qormaata naannoo guddaa fida. Gommaawwan baayoodhaan kan hin mancaane yoo ta’u, yeroo baay’ee bakka kuufamaatti kan xumuramu yoo ta’u, bakka gatii guddaa qabu qabachuun keemikaalota miidhaa geessisan gara biyyee fi bishaanitti gadi lakkisu. Balfi laastikaa bakka kuufamaatti kuufamuun isaas balaa ibiddaa kan dabalu yoo ta’u, kunis dafqa summii qabu gadi lakkisuu fi faalama qilleensaa keessatti gumaacha qaba.
Oomishaalee laastikaa deebi’anii fayyadamuun qisaasama hir’isuu fi dinagdee geengoo ta’e guddisuuf tarkaanfii murteessaadha. Malli kalaqa deebi’ee fayyadamuu kan akka devulcanization fi pyrolysis meeshaalee gatii guddaa qaban laastika fayyadame irraa akka deebifaman ni taasisa. Haa ta’u malee, teeknooloojiiwwan kunneen invastimantii fi bu’uuraalee misoomaa guddaa kan barbaadan yoo ta’u, yeroo baay’ee biyyoota guddachaa jiran kanneen oomishni laastikaa itti baay’atu keessatti hanqina qabu.
Filannoowwan naannoodhaaf mijatoo ta’an kan akka laastika uumamaa dhaabbilee itti fufiinsa qaban irraa argamu fi laastika sinteetikii baayoo irratti hundaa’e qopheessuun qormaata naannoo indaastirii laastikaa furmaata abdachiisaa ta’e kenna. Filannoon kunniin hirkattummaa boba’aa fosiilii irratti hir’isuun, miila ikoloojii oomisha laastikaa xiqqeessuu.
Imaammattoonni mootummaa fi tumsi industirii hojiiwwan itti fufiinsa qaban guddisuu keessatti gahee murteessaa qabu. Inishiyeetiiwwan akka sagantaalee mirkaneessaa laastika itti fufiinsa qabuu fi onnachiiftuu deebi’ee fayyadamuu jijjiirama gaarii fiduu danda’u. Dhaabbilee... Industiriin Laastikaa galmoota itti fufiinsa addunyaa waliin walsimsiisuuf tarkaanfiiwwan kana fudhachuun isaa dabalaa dhufeera.
Dhiibbaan naannoo indaastiriin laastikaa gama hedduu kan qabu yoo ta’u, bosona ciruu, gadi lakkifamuu kaarboonii fi qormaata bulchiinsa balfaa kan hammatudha. Dhimmoota kana furuun gochaalee itti fufiinsa qaban, kalaqa teeknooloojii, fi gidduu seensaa imaammataa walitti makamuu gaafata. Miila ikoloojii hubachuudhaan Industirii Laastikaa , qooda fudhattoonni gara egeree itti fufiinsa qabuutti hojjechuu danda’u, guddina dinagdee kunuunsa naannoo waliin madaaluudhaan.